Otoklav cihazları; hastaneler, laboratuvarlar, diş klinikleri ve sağlık kuruluşlarında cerrahi aletlerin, cam malzemelerin ve sterilizasyona uygun ekipmanların güvenli şekilde steril edilmesi için kullanılan kritik tıbbi cihazlardır. Sterilizasyon işleminin doğru gerçekleşebilmesi için sıcaklık, basınç, vakum ve süre parametrelerinin belirlenen değerlerde tutulması gerekir.

Otoklavlarda zaman zaman basınç hatası, vakum testi hatası, su veya buhar kaçağı, kapak contası problemi, solenoid valf arızası, sıcaklık sensörü hatası ve ısıtıcı rezistans arızası görülebilir.

Bu yazıda otoklav cihazlarında en sık karşılaşılan basınç ve sıvı kaçağı problemleri ile birlikte, vakum sistemi, kapak contası, Bowie-Dick ve Helix testleri, rezistans ve PT100 sıcaklık sensörü gibi önemli bileşenlerin teknik kontrol noktaları ele alınmaktadır.

Otoklav Cihazı Nedir? Ne İşe Yarar? Kullanım Alanları ve Çalışma Prensibi

×

Önemli: Otoklavlar basınçlı ve yüksek sıcaklıkla çalışan cihazlardır. Teknik müdahaleler yalnızca cihazın servis prosedürleri, üretici teknik dokümanları ve kurumun güvenlik prosedürleri doğrultusunda, yetkili ve eğitimli personel tarafından gerçekleştirilmelidir.

Otoklav Arıza Kodları Neden Oluşur?

Otoklav cihazlarında görülen arıza kodları marka ve modele göre değişiklik gösterir. Aynı hata kodu farklı üreticilerde farklı bir problemi ifade edebilir. Bu nedenle ekranda görülen hata kodunun yanında cihazın alarm açıklaması, çevrim kayıtları ve gerçekleşen faz birlikte değerlendirilmelidir.

Yaygın hata grupları şunlardır:

• Basınç yükselmiyor veya düşmüyor.
• Vakum seviyesi istenilen değere ulaşmıyor.
• Vakum testi başarısız oluyor.
• Kapak veya oda sızdırmazlık problemi oluşuyor.
• Buhar veya su kaçağı meydana geliyor.
• Sterilizasyon sıcaklığına ulaşılamıyor.
• PT100 sıcaklık sensörü hatası oluşuyor.
• Isıtıcı rezistans yeterli ısıtmayı sağlayamıyor.
• Solenoid valflerden biri açmıyor veya tam kapanmıyor.
• Bowie-Dick testi başarısız oluyor.
• Helix testi başarısız oluyor.

Bu nedenle yalnızca hata kodunu sıfırlamak yerine, hataya neden olan mekanik, pnömatik, elektriksel veya sensör kaynaklı problem araştırılmalıdır.

1. Otoklavda Basınç Hatası Neden Olur?

Sterilizasyon çevriminin güvenilir şekilde tamamlanabilmesi için sterilizasyon odasındaki basınç ve sıcaklığın belirlenen aralıkta olması gerekir.

Basınç değerinin beklenen seviyeye ulaşmaması veya çevrim sırasında anormal şekilde değişmesi şu nedenlerden kaynaklanabilir:

• Kapak contasının kaçırması
• Buhar hattında kaçak
• Solenoid valfin düzgün çalışmaması
• Vakum pompası performansının düşmesi
• Tahliye hattında problem
• Su besleme problemi
• Buhar üretim sistemindeki arıza
• Basınç sensörü veya basınç transdüserinde problem
• Boru ve bağlantı noktalarında kaçak

Basınç Yükselmiyorsa Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak cihazın hangi fazda basınç problemi yaşadığı belirlenmelidir.

Örneğin cihaz:

Isıtma → Vakum → Buhar verme → Sterilizasyon → Egzoz → Kurutma

sıralamasında çalışıyorsa, problemin hangi aşamada ortaya çıktığı arızanın kaynağını belirlemede önemli bir ipucudur.

Basınç sterilizasyon fazında yükselmiyorsa özellikle:

• Buhar üretimi
• Buhar giriş hattı
• Solenoid valf
• Kapak sızdırmazlığı
• Basınç sensörü
• Oda bağlantıları

kontrol edilmelidir.

2. Vakum Fazı Arızaları ve Solenoid Valf Problemleri

Modern otoklavlarda hava tahliyesi ve vakum oluşturulması sterilizasyon sürecinin önemli aşamalarındandır.

Vakum seviyesinin yeterli olmaması durumunda sterilizasyon odasında hava kalabilir. Bu durum özellikle gözenekli yüklerin ve içi boş cihazların sterilizasyonunda problem oluşturabilir.

Vakum Testi Hatasının Nedenleri

Otoklav vakum testi hatası şu nedenlerden kaynaklanabilir:

• Kapak contasından hava girişi
• Oda bağlantılarında kaçak
• Vakum pompasının performans düşüklüğü
• Solenoid valfin tam kapanmaması
• Vakum hattında çatlak veya gevşek bağlantı
• Tahliye hattında problem
• Filtrelerin tıkanması
• Basınç/vakum sensörünün hatalı ölçüm yapması

Vakum testinde cihaz belirli bir vakum seviyesine ulaştıktan sonra sistemin basıncı belirli süre boyunca izlenir. Basınç beklenen seviyeden fazla değişiyorsa cihaz sızdırmazlık problemi algılayabilir.

Solenoid Valf Kontrolü

Otoklavdaki solenoid valfler; su, buhar, hava ve tahliye yollarının kontrol edilmesinde kullanılır.

Bir solenoid valfin:

• Açmaması
• Geç açması
• Tam kapanmaması
• Bobininin arızalanması
• Mekanik olarak sıkışması
• İç kısmının kirlenmesi

çevrim sırasında basınç ve vakum problemlerine neden olabilir.

Solenoid valf kontrolünde yalnızca bobinin elektriksel olarak çalışıp çalışmadığına bakmak yeterli değildir. Valfin mekanik hareketi ve sızdırmazlığı da üretici prosedürüne göre değerlendirilmelidir.

3. Kapak Contası Yıpranması ve Sızdırmazlık Problemleri

Otoklavlarda en sık karşılaşılan mekanik problemlerden biri kapak contası aşınmasıdır.

Kapak contası, sterilizasyon odasının basınç altında sızdırmaz kalmasını sağlar. Conta zamanla:

• Sertleşebilir.
• Çatlayabilir.
• Deforme olabilir.
• Kesilebilir.
• Yüzeyinde ezilmeler oluşabilir.
• Yüksek sıcaklık nedeniyle elastikiyetini kaybedebilir.

Bu durumda cihazda vakum oluşturulamaması veya sterilizasyon sırasında basıncın korunamaması görülebilir.

Otoklav Conta Değişimi Ne Zaman Yapılmalıdır?

Conta üzerinde belirgin deformasyon, çatlak, sertleşme veya sızdırmazlık problemi görülüyorsa üretici prosedürüne uygun şekilde değiştirilmesi gerekir.

Conta değiştirildikten sonra yalnızca cihazın çalışıyor olması yeterli değildir. Uygun sızdırmazlık/vakum testi ve cihazın öngördüğü fonksiyon kontrolleri gerçekleştirilmelidir.

Conta montajında:

• Conta kanalının temizliği
• Conta yönü
• Conta oturma şekli
• Kapak yüzeyinin durumu
• Conta yuvasında yabancı madde bulunup bulunmadığı

kontrol edilmelidir.

4. Otoklavda Sıvı ve Buhar Kaçağı

Otoklavlarda görülen su veya buhar kaçağı farklı noktalardan kaynaklanabilir.

En sık kontrol edilmesi gereken bölgeler:

• Kapak çevresi
• Su bağlantıları
• Buhar hattı
• Solenoid valf bağlantıları
• Tahliye hattı
• Emniyet valfi çevresi
• Hortum ve fitting bağlantıları
• Pompa bağlantıları
• Kazan ve bağlantı elemanları

Kaçağın hangi fazda meydana geldiği önemli bir teşhis kriteridir.

Örneğin kaçak yalnızca basınç yükseldiğinde ortaya çıkıyorsa basınç altında devreye giren bağlantılar ve sızdırmazlık elemanları öncelikli olarak değerlendirilmelidir.

Cihaz basınçlı ve yüksek sıcaklıkta çalışırken kapak, bağlantı veya basınç hattı üzerinde müdahale edilmemelidir. Kaçak kontrolü güvenli duruma getirildikten ve cihazın üretici prosedürlerine uygun şekilde enerjisi/basıncı kesildikten sonra yapılmalıdır.

5. Bowie-Dick Testi Hatası

Bowie-Dick testi, özellikle ön vakumlu buhar sterilizatörlerinde hava uzaklaştırma ve buhar penetrasyon performansının değerlendirilmesinde kullanılan önemli testlerden biridir.

Testin başarısız olması şu durumlarla ilişkili olabilir:

• Vakum sisteminde problem
• Hava kaçağı
• Solenoid valf problemi
• Buhar kalitesiyle ilgili sorunlar
• Tahliye sisteminde problem
• Sterilizasyon odasında sızdırmazlık problemi
• Vakum pompasının yeterli performans göstermemesi

Bowie-Dick testi başarısız olduğunda test materyalini değiştirmek veya sonucu yalnızca yazılımsal olarak sıfırlamak yerine, cihazın vakum ve buhar sisteminin teknik olarak değerlendirilmesi gerekir.

6. Helix Testi Hatası

Helix testi, özellikle içi boş ve uzun kanallı yüklerde buhar penetrasyonunun değerlendirilmesine yönelik kullanılan test yöntemlerinden biridir.

Helix testinin başarısız olması durumunda:

• Havanın yeterince uzaklaştırılamaması
• Vakum performansının yetersiz olması
• Buhar penetrasyon problemi
• Kaçak
• Solenoid valf problemi
• Tahliye sisteminde arıza

gibi ihtimaller değerlendirilmelidir.

Bowie-Dick ve Helix testlerinin sonuçları birlikte değerlendirilerek cihazın vakum ve buhar sisteminin genel performansı hakkında daha sağlıklı bir teknik değerlendirme yapılabilir.

7. Isıtıcı Rezistans Arızaları

Otoklavın gerekli sıcaklığa ulaşabilmesi için ısıtıcı sisteminin doğru çalışması gerekir.

Rezistans arızasında cihaz:

• Sterilizasyon sıcaklığına ulaşamayabilir.
• Sıcaklığa çok geç ulaşabilir.
• Çevrimi uzun sürede tamamlayabilir.
• Isıtma sırasında alarm verebilir.
• Sıcaklık ve basınç arasında beklenmeyen uyumsuzluk oluşturabilir.

Rezistans kaynaklı olabilecek problemlerde yalnızca rezistansın kendisi değil, ilgili elektriksel kontrol devresi de değerlendirilmelidir.

Kontrol edilmesi gereken başlıca unsurlar:

• Rezistansın elektriksel durumu
• Kablo ve bağlantılar
• Röle/kontaktör veya güç anahtarlama elemanları
• Aşırı sıcaklık koruma elemanları
• Kontrol kartı çıkışları
• Su seviyesine bağlı koruma sistemleri

Elektriksel ölçümler cihaz enerjisiz ve güvenli çalışma koşulları sağlanmış şekilde, yetkili teknik personel tarafından yapılmalıdır.

8. PT100 Sıcaklık Sensörü Arızası

Otoklavlarda sıcaklık ölçümünde kullanılan önemli sensörlerden biri PT100 sensördür.

PT100 sensöründe veya bağlantısında meydana gelen problemler, cihazın sıcaklığı yanlış algılamasına neden olabilir.

Olası belirtiler:

• Sıcaklık değerinin gerçek dışı görünmesi
• Sıcaklık değerinin sabit kalması
• Ani sıcaklık değişimleri
• Sensör alarmı
• Sterilizasyon çevriminin tamamlanmaması
• Sıcaklık ve basınç değerlerinin birbiriyle uyumsuz görünmesi

PT100 kontrolünde sensörün kendisiyle birlikte:

• Sensör kablosu
• Soket ve bağlantılar
• Konnektörler
• Kontrol kartı bağlantısı
• Ölçüm devresi

değerlendirilmelidir.

Sensör değiştirildikten sonra cihazın üretici tarafından belirlenen ölçüm ve doğrulama prosedürlerinin uygulanması gerekir.

9. Otoklavda Basınç Hatası İçin Teknik Kontrol Sırası

Bir otoklavda basınç problemi görüldüğünde sistematik bir yaklaşım uygulanmalıdır.

1. Hata kaydını inceleyin

Cihazın verdiği alarm ve çevrim kayıtları incelenmelidir.

2. Hatanın gerçekleştiği fazı belirleyin

Arızanın vakum, ısıtma, sterilizasyon, egzoz veya kurutma fazında oluşup oluşmadığı belirlenmelidir.

3. Sızdırmazlık kontrolü yapın

Kapak contası ve ilgili bağlantılar üretici prosedürüne uygun şekilde değerlendirilmelidir.

4. Vakum sistemini kontrol edin

Vakum pompası, vakum hattı ve ilgili valfler incelenmelidir.

5. Solenoid valfleri kontrol edin

Valflerin açma-kapama fonksiyonları ve sızdırmazlıkları değerlendirilmelidir.

6. Basınç sensörünü değerlendirin

Sensörün ölçüm değerleri cihazın referans prosedürüne göre kontrol edilmelidir.

7. Isıtma sistemini kontrol edin

Rezistans, güç devresi ve sıcaklık kontrol sistemi değerlendirilmelidir.

8. Fonksiyon ve performans testlerini gerçekleştirin

Bakım veya onarım sonrasında cihazın ilgili üretici testleri uygulanmalı ve sterilizasyon performansı doğrulanmalıdır.

Otoklav Arızalarında En Sık Karşılaşılan Sorunlar

Otoklav Bakımında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Otoklavlarda arızaların önlenmesi için düzenli bakım büyük önem taşır.

Bakım programında cihazın modeline göre özellikle:

• Kapak contası
• Vakum pompası
• Solenoid valfler
• Su ve buhar hatları
• Filtreler
• Rezistans
• PT100 sensörleri
• Basınç sensörü
• Emniyet elemanları
• Hortum ve bağlantılar
• Kapak mekanizması

kontrol edilmelidir.

Ayrıca sterilizasyon cihazlarında yalnızca mekanik ve elektriksel bakım değil, cihazın sterilizasyon performansının doğrulanması da önemlidir.

Otoklav cihazlarında görülen basınç hataları, vakum testi problemleri ve sıvı/buhar kaçakları tek bir parçaya bağlı olmayabilir. Kapak contası, solenoid valf, vakum pompası, basınç sensörü, rezistans, PT100 sıcaklık sensörü ve bağlantı hatları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle otoklav vakum testi hatası, Bowie-Dick testi başarısızlığı veya Helix testi hatası görüldüğünde cihazın sterilizasyon performansını etkileyebilecek bir problem söz konusu olabileceğinden, arıza giderilmeden cihazın rutin sterilizasyon amacıyla kullanılmasına devam edilmemelidir.

Doğru yaklaşım; hata kodunun incelenmesi → arızanın gerçekleştiği fazın belirlenmesi → sızdırmazlık ve vakum sisteminin kontrolü → valf ve sensörlerin değerlendirilmesi → gerekli bakım/onarım → fonksiyon ve performans doğrulaması şeklinde sistematik ilerlemektir.

Bu nedenle otoklavlarda bakım ve onarım işlemleri, cihazın üretici servis dokümanları ve kurumun teknik prosedürleri doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir