Anestezi cihazları, ameliyat sırasında hastaya kontrollü şekilde oksijen, hava ve anestezik gazların verilmesini ve mekanik ventilasyonun sürdürülmesini sağlayan kritik tıbbi cihazlardır.

Bu nedenle cihazın ölçüm ve kontrol sistemlerinin doğru çalışması büyük önem taşır. Özellikle O₂ sensörü, flow sensörü, basınç sensörleri ve ventilatör sistemi ile ilgili kalibrasyonların üreticinin belirlediği prosedürlere uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekir.

Bu makalede, harici test cihazlarıyla yapılan bağımsız ölçümlerden ziyade, anestezi cihazının kendi yazılımı ve servis/kalibrasyon menüsü üzerinden gerçekleştirilen kalibrasyon işlemleri ele alınmaktadır.

Anestezi Cihazları Nedir?

×

Önemli! Aşağıdaki işlemler model, yazılım sürümü ve cihaz konfigürasyonuna göre değişebilir. Bazı kalibrasyonlar yalnızca servis menüsünden ve servis yetkisiyle yapılabilir. Klinik kullanım öncesinde ilgili cihazın güncel üretici kullanım ve servis dokümanı esas alınmalıdır.

Anestezi Cihazı Kalibrasyonu Nedir?

Anestezi cihazlarının kalibrasyonu; cihaz içerisinde bulunan sensörlerin ve ölçüm sistemlerinin referans kabul edilen koşullara göre sıfırlanması veya yeniden ayarlanması işlemidir.

Anestezi cihazlarında üreticiye ve modele bağlı olarak aşağıdaki kalibrasyon fonksiyonları bulunabilir:

• O₂ sensörü kalibrasyonu
• Flow sensörü kalibrasyonu
• Basınç sensörü sıfırlaması
• Fresh gas flow kalibrasyonu
• PEEP valfi kalibrasyonu
• Ventilatörle ilişkili sensör kalibrasyonları
• Akış ölçüm sisteminin sıfırlanması

Burada önemli nokta, her anestezi cihazında bütün bu işlemlerin bulunmadığıdır.

Örneğin Mindray A5/A4 sistemlerinde kullanıcı arayüzünde O₂ sensörü ve flow sensörü kalibrasyonları bulunurken, bazı fonksiyonlar yalnızca servis sekmesinde bulunabilir. Üretici dokümanında Setup > General sekmesinden O₂ ve flow sensörü kalibrasyonlarına erişilebildiği, Service sekmesinin ise teknik servis kullanımına ayrıldığı belirtilmektedir.

Anestezi Cihazlarında Hangi Kalibrasyonlar Bulunur?

Kalibrasyon işlemleri cihazdan cihaza değişse de temel olarak şu başlıklarla karşılaşılır:

Kalibrasyon İşleminden Önce Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kalibrasyona başlamadan önce cihazın klinik kullanımda olmaması gerekir.

Genel olarak:

1. Cihaz hasta bağlantısından ayrılır.
2. Ventilasyon işlemi sonlandırılır.
3. Cihaz Standby moduna alınır.
4. Üreticinin istediği koşullar sağlanır.
5. Kalibrasyon menüsüne girilir.
6. Ekrandaki talimatlar adım adım uygulanır.
7. Kalibrasyon sonucunun başarılı olduğu doğrulanır.
8. Gerekli fonksiyon testleri gerçekleştirilir.

Kalibrasyon sırasında cihaz hastaya bağlı olmamalıdır.

1. Dräger Fabius GS Kalibrasyonu

Dräger Fabius GS serisinde model ve yazılım sürümüne bağlı olarak O₂ sensörü, basınç ve fresh gas flow gibi kalibrasyon fonksiyonları bulunabilir.

Fabius GS teknik servis dokümanında kalibrasyon kategorileri içerisinde O₂, Pressure, Fresh Gas Flow ve PEEP ile ilgili prosedürler yer almaktadır.

1.1 O₂ Sensörü Kalibrasyonu

Fabius GS’te O₂ sensörünün kalibrasyonu cihazın kendi menüsü üzerinden gerçekleştirilebilir.

Adım 1 – Cihazı çalıştırın

Cihazın ana güç anahtarını açın.

Cihazın başlatma işleminin tamamlanmasını bekleyin.

Adım 2 – O₂ kalibrasyon fonksiyonunu açın

Cihazın model/yazılım sürümüne göre:

Standby ekranı → Calibrate O₂ Sensor

veya servis prosedüründe:

Service → Calibration → O₂

menüsü kullanılabilir.

Dräger’ın Fabius GS kullanım dokümanında Standby ekranındaki Calibrate O2 Sensor fonksiyonunun seçilmesi ve ekrandaki talimatların uygulanması tarif edilmektedir.

Adım 3 – O₂ sensörünü çıkarın

Ekrandaki talimata göre O₂ sensörü yuvasından çıkarılır.

Sensör oda havasına maruz bırakılır.

Fabius GS kullanım dokümanında sensörün oda havasında yaklaşık 2 dakika bekletilmesi ve ardından rotary knob ile kalibrasyonun başlatılması tarif edilmektedir.

Adım 4 – Kalibrasyonu başlatın

Ekrandaki:

Calibrate O₂ Sensor

fonksiyonu seçilir.

Bazı Fabius GS sürümlerinde rotary knob’a basılarak işlem başlatılır.

Ekranda:

O₂ Calibration in progress

benzeri bir işlem mesajı görülür.

Adım 5 – Sonucu kontrol edin

Kalibrasyon tamamlandığında cihaz başarılı veya başarısız sonucu gösterir.

Başarılı durumda:

O₂ Sensor Calibration completed

benzeri bir mesaj görüntülenir.

Başarısız durumda:

O₂ Sensor Calibration Failed

mesajı görülebilir. Dräger dokümanında kalibrasyon başarısız olduğunda O₂ sensör kapsülünün değiştirilmesi ve sorun devam ederse yetkili servisle iletişime geçilmesi belirtilmektedir.

1.2 Fabius GS Servis Menüsünden O₂ Zero Calibration

Bazı Fabius GS servis prosedürlerinde daha ayrıntılı bir O₂ kalibrasyon işlemi bulunur.

Servis menüsünde:

Calibration → O₂

seçilir.

Ardından O₂ sensör kapsülü yuvasından çıkarılır.

Sensör değerlerinin stabilize olması beklenir.

Servis ekranında Cell A ve Cell B değerleri görüntülenebilir.

Üreticinin servis dokümanında iki hücre arasındaki farkın belirli sınır içerisinde olması gerektiği ve ardından Store Zero fonksiyonuyla sıfır değerinin kaydedildiği belirtilmektedir.

1.3 Fabius GS Pressure Calibration

Fabius GS servis prosedüründe basınç kalibrasyonu için:

Service → Calibration → Pressure

menüsüne girilir.

İşlem

1. Pressure Calibration ekranı açılır.
2. Basınç ölçüm hattı ve ventilatör bağlantısı üreticinin tarif ettiği şekilde ayrılır.
3. Basınç hattı atmosferik basınca açılır.
4. Mevcut basınç değerinin stabilize olması beklenir.
5. Store Zero seçilir.
6. Sıfır değeri hafızaya alınır.
7. Bağlantılar tekrar yapılır.
8. Kalibrasyon menüsünden çıkılır.

Fabius GS servis dokümanı, pressure calibration işleminin esas olarak basınç sensörünün zero/reference noktasının kaydedilmesi şeklinde gerçekleştirildiğini belirtmektedir.

1.4 Fabius GS Fresh Gas Flow Calibration

Servis menüsünde:

Calibration → Fresh Gas Flow

seçilir.

Ekranda sıfır kalibrasyon prosedürü görüntülenir.

Üretici servis dokümanında:

1. Flow control vanalarının kapatılması,
2. Fresh gas flow bulunmadığının doğrulanması,
3. Store Zero seçilmesi,
4. Sonucun Pass/Fail olarak kontrol edilmesi

tarif edilmektedir.

Bu işlem, cihazın fresh gas flow ölçüm sisteminin sıfır noktasının belirlenmesi amacıyla yapılır.

2. Dräger Fabius GS Premium Kalibrasyonu

Fabius GS Premium’da O₂ sensör kalibrasyonu kullanıcı arayüzünde doğrudan:

Standby → Calibrate O₂ Sensor

fonksiyonuyla başlatılabilir.

Üreticinin güncel Fabius GS Premium kullanım dokümanında sensörün çıkarılması, oda havasında yaklaşık iki dakika bekletilmesi ve rotary knob kullanılarak kalibrasyonun başlatılması tarif edilmektedir.

Kalibrasyon sırasında cihaz:

O₂ Calibration in progress

mesajını gösterir.

İşlem sonunda:

O₂ Sensor Calibration completed

veya

O₂ Sensor Calibration Failed

sonuçlarından biri görüntülenir.

3. Mindray A5 Anestezi Cihazı Kalibrasyonu

Mindray A5, cihaz üzerinden gerçekleştirilebilen kalibrasyon fonksiyonları açısından oldukça açık bir menü yapısına sahiptir.

Üreticinin kullanım kılavuzunda Setup menüsünün General, Display, System ve Service sekmelerinden oluştuğu; General sekmesinde O₂ sensörü, flow sensörü, leak/compliance test ve flowmeter zeroing fonksiyonlarının bulunduğu belirtilmektedir.

3.1 Mindray A5 O₂ Sensör Kalibrasyonu

Mindray A5’te O₂ sensörü iki farklı seviyede kalibre edilebilir.

Kullanıcı menüsü:

Setup → General → Calibrate O₂ Sensor

Servis/sistem menüsü:

Setup → System → Calibration → O₂ Sensor

System menüsündeki bazı fonksiyonlar için sistem şifresi gerekir. Üretici dokümanında General sekmesinde %21 O₂ kalibrasyonunun, System sekmesinde ise %21 ve %100 O₂ kalibrasyonlarının bulunabildiği belirtilmektedir.

Adım 1 – Cihazı Standby’a alın

Öncelikle cihazın ventilasyon işlemi sonlandırılır.

Mindray A5 prosedüründe:

• Auto/Manual switch Manual konumuna alınır.
• Fresh gas flow’lar kapatılır.
• Akışların sıfıra yaklaşması beklenir.
• End Case seçilir.
• Cihaz Standby moduna geçirilir.

Üretici dokümanında fresh gas flow seviyelerinin etkili şekilde sıfıra düşmesi gerektiği belirtilmektedir.

Adım 2 – O₂ Calibration menüsünü açın

Ekrandan:

Setup → General → Calibrate O₂ Sensor

seçilir.

Eğer servis/sistem seviyesinde kalibrasyon yapılacaksa:

Setup → System → Calibration → O₂ Sensor

yolu kullanılır.

Adım 3 – O₂ sensörünü çıkarın

O₂ sensörü cihaz üzerindeki sensör portundan çıkarılır.

Sensör ortam havasına bırakılır.

Mindray A5 prosedüründe sensörün çevre koşullarına adapte olması için yaklaşık 3 dakika beklenmesi istenir.

Adım 4 – %21 O₂ kalibrasyonunu başlatın

Ekrandaki:

21%

kalibrasyon seçeneği seçilir.

Ardından:

Begin

butonuna basılır.

Cihaz kalibrasyon işlemini gerçekleştirir.

İşlem sonunda kalibrasyon sonucu ekranda gösterilir.

3.2 Mindray A5 %100 O₂ Kalibrasyonu

Mindray A5’in System kalibrasyon menüsünde %100 O₂ kalibrasyonu da bulunabilir.

Burada önemli bir sıralama vardır:

Önce %21 O₂ kalibrasyonu başarıyla tamamlanmalıdır.

Üretici dokümanında %21 kalibrasyonunun başarılı şekilde tamamlanmadan %100 kalibrasyon seçeneğinin kullanılamayacağı ve %100 kalibrasyonunun kullanılabilmesi için önceki %21 kalibrasyonunun belirli süre içerisinde başarılı olması gerektiği belirtilmektedir.

İşlem sırası

1. Setup
2. System
3. Calibration
4. O₂ Sensor
5. 21%
6. %21 kalibrasyonunu tamamla
7. 100%
8. Ekrandaki talimatları takip et
9. Begin
10. Kalibrasyon sonucunu kontrol et

Bu işlem cihazın yazılım sürümüne göre değişebilir.

3.3 Mindray A5 Flow Sensor Calibration

Mindray A5’te flow sensörü kalibrasyonu doğrudan cihazın Setup menüsünden başlatılabilir.

Menü:

Setup → General → Calibrate Flow Sensor

Üretici dokümanı, Calibrate Flow Sensor seçeneğinin flow sensörünün kalibrasyonu için kullanıldığını ve son kalibrasyon bilgisinin ekranda görüntülendiğini belirtmektedir.

İşlem

1. Cihazı uygun moda alın.
2. Setup menüsünü açın.
3. General sekmesine girin.
4. Calibrate Flow Sensor seçeneğini seçin.
5. Sensörü ekrandaki talimatlara göre hazırlayın.
6. Kalibrasyonu başlatın.
7. Cihazın işlem sonucunu bekleyin.
8. Başarılı/başarısız durumunu kontrol edin.

Burada ekrandaki talimatlar esas alınmalıdır. Çünkü flow sensörünün çıkarılması, takılması veya belirli bir pozisyonda tutulması gibi ayrıntılar model/yazılım sürümüne göre değişebilir.

3.4 Mindray A5 Flowmeter Zeroing

Mindray A5’in General sekmesinde ayrıca:

Zero Flowmeter

fonksiyonu bulunabilir.

Bu fonksiyon klasik anlamda sensör değişimi veya servis kalibrasyonu ile aynı şey değildir. Flowmeter’ın sıfır noktasının kontrol edilmesi/ayarlanması amacıyla kullanılır. Üretici kullanım kılavuzu bu fonksiyonu O₂ ve flow sensörü kalibrasyonlarından ayrı olarak listeler.

4. Mindray A4 Anestezi Cihazı Kalibrasyonu

Mindray A4 ve A5 modellerinde menü yapıları büyük ölçüde benzerdir.

Üretici dokümanında A4/A5 sistemlerinde:

• O₂ sensor calibration
• Flow sensor calibration
• Leak test
• Compliance test
• Flowmeter zeroing

fonksiyonlarının bulunduğu belirtilmektedir.

Genel menü yapısı:

Setup → General → Calibration

ve modele göre:

Setup → System → Calibration

şeklindedir.

Ancak A4 ve A5’in farklı yazılım sürümleri arasında menü farklılıkları olabileceğinden cihaz ekranındaki yönlendirmeler esas alınmalıdır.

5. GE Datex-Ohmeda Aisys / Aisys CS²

GE Datex-Ohmeda Aisys ailesinde kalibrasyon prosedürleri model ve yazılım sürümüne göre değişmektedir.

Bu nedenle Aisys cihazlarında kalibrasyon anlatılırken cihazın kendi servis dokümanındaki model ve yazılım sürümünün doğrulanması gerekir.

Özellikle:

• O₂ cell
• flow sensor
• airway pressure
• ventilator

ile ilişkili işlemler birbirinden farklı olabilir.

Önemli

GE Aisys için servis seviyesinde bulunan bazı kalibrasyon fonksiyonları kullanıcı menüsünde görünmeyebilir.

Bu nedenle servis erişimi gerektiren bir işlemin kullanıcı menüsündeki basit bir checkout veya calibration fonksiyonuyla karıştırılmaması gerekir.

6. Anestezi Cihazlarında Kalibrasyon Başarısız Olursa Ne Yapılır?

Kalibrasyon işleminin başarısız olması her zaman elektronik kart arızası anlamına gelmez.

Örneğin O₂ sensör kalibrasyonu başarısız olduğunda şu ihtimaller değerlendirilmelidir:

O₂ Sensörü İçin

• Sensörün kullanım ömrü dolmuş olabilir.
• Sensör yeterince stabilize olmamış olabilir.
• Sensör yanlış konumda olabilir.
• Sensör bağlantısında problem olabilir.
• Sensör yuvasında problem olabilir.
• Cihazın ölçüm devresinde problem olabilir.

Dräger Fabius GS dokümanında O₂ kalibrasyonu başarısız olduğunda sensör kapsülünün değiştirilmesi ve sorun devam ederse yetkili servise başvurulması önerilmektedir.

Mindray A5’te ise O₂ kalibrasyon hataları için cihaz ekranında hata kodları görüntülenebilir ve üretici bunlar için ayrı hata kodu tablosu sağlamaktadır.

7. Flow Sensor Kalibrasyonu Başarısız Olursa

Flow sensörü kalibrasyonu başarısız olduğunda:

1. Sensörün doğru takılıp takılmadığı kontrol edilir.
2. Sensör bağlantıları kontrol edilir.
3. Sensörün temizliği ve fiziksel durumu incelenir.
4. Solunum devresinde anormal durum olup olmadığı kontrol edilir.
5. Cihaz yeniden başlatılarak üreticinin istediği kalibrasyon prosedürü tekrarlanır.
6. Sorun devam ederse sensör veya ilgili ölçüm devresi servis prosedürüne göre incelenir.

Sensör kalibrasyonunu sürekli tekrar etmek çözüm değildir. Kalibrasyonun neden başarısız olduğu araştırılmalıdır.

8. Basınç Kalibrasyonu Başarısız Olursa

Basınç kalibrasyonunda öncelikle:

• Basınç hattı
• Sample line
• Sensör bağlantısı
• Hortumlar
• Bağlantı noktaları
• Basınç sensörü

kontrol edilmelidir.

Özellikle cihazın zero calibration aşamasında sistemin atmosferik basınca doğru şekilde açılmış olması önemlidir.

Fabius GS servis prosedüründe basınç hattının atmosferik havaya açılması, değerin stabilize olması ve Store Zero ile sıfır değerinin kaydedilmesi tarif edilmektedir.

9. Kalibrasyon ile Pre-Use Check Aynı Şey Değildir

Bu konu özellikle biyomedikal teknikerleri açısından önemlidir.

Kalibrasyon ≠ Pre-use check

Pre-use check, cihazın kullanımdan önce çalışmaya uygunluğunun kontrol edilmesidir.

Kalibrasyon ise cihazın belirli bir ölçüm sisteminin referans koşula göre ayarlanmasıdır.

Örneğin bir anestezi cihazında:

Leak Test

başarılı olabilir ancak O₂ sensörünün kalibrasyona ihtiyacı olabilir.

Benzer şekilde:

O₂ Sensor Calibration

başarılı olabilir fakat cihazın ventilatör sistemiyle ilgili başka bir problem bulunabilir.

Bu nedenle tek bir testin başarılı olması cihazın bütün sistemlerinin kusursuz olduğu anlamına gelmez.

10. Marka Bazında Kalibrasyon Menülerinin Karşılaştırılması

* Model ve yazılım sürümüne bağlıdır.

11. Biyomedikal Teknikerleri İçin Pratik Kalibrasyon Akışı

Bir anestezi cihazına kalibrasyon amacıyla gidildiğinde genel çalışma mantığı şu şekilde olabilir:

1. Cihazın modelini belirle

Örneğin:

Dräger Fabius GS

veya:

Mindray A5

2. Yazılım sürümünü kontrol et

Aynı modelin farklı yazılım sürümlerinde menüler değişebilir.

3. Cihazı Standby’a al

Kalibrasyon sırasında cihaz hasta üzerinde kullanılmamalıdır.

4. Kalibrasyon menüsünü aç

Örneğin Mindray A5:

Setup → General → Calibrate O₂ Sensor

Dräger Fabius GS:

Standby → Calibrate O₂ Sensor

veya servis seviyesinde:

Service → Calibration → O₂

5. Ekrandaki talimatları uygula

Üretici tarafından verilen talimatın dışına çıkılmamalıdır.

6. Kalibrasyon sonucunu kaydet

Özellikle biyomedikal servis kayıtlarında:

• cihaz markası
• model
• seri numarası
• kalibrasyon tarihi
• yapılan kalibrasyon
• sonuç
• hata kodu
• kullanılan servis prosedürü

kaydedilmelidir.

12. Kalibrasyon Sonrası Kontrol

Kalibrasyon tamamlandıktan sonra cihaz hemen klinik kullanıma verilmemelidir.

Modelin üretici prosedürüne göre gerekli kontroller yapılmalıdır.

Bunlar arasında:

• cihazın açılış testi
• sistem self-test
• leak/compliance test
• ventilasyon fonksiyonları
• alarm kontrolü
• O₂ ölçümünün kontrolü
• flow sensörü kontrolü
• basınç göstergesi kontrolü

bulunabilir.

Üreticinin ilgili model için belirlediği Pre-Use Check / Checkout prosedürü tamamlanmalıdır.

13. Kalibrasyon Sonuçları Servis Formuna Nasıl Yazılır?

Biyomedikal biriminde servis kaydı oluştururken örneğin şu şekilde kayıt tutulabilir:

Cihaz: Mindray A5 Anestezi Cihazı

İşlem: O₂ sensör kalibrasyonu

İşlem yolu: Setup → General → Calibrate O₂ Sensor

Kalibrasyon: %21 O₂

Sonuç: Başarılı

Kontrol: Cihaz tarafından kalibrasyon başarıyla tamamlandı.

Son işlem: O₂ sensörü tekrar yerine takıldı ve cihazın fonksiyon kontrolü gerçekleştirildi.

14. Sık Yapılan Hatalar

Hata 1: Her anestezi cihazında aynı kalibrasyonu uygulamak

Yanlıştır.

Dräger, Mindray, GE, Penlon ve diğer üreticilerin kalibrasyon prosedürleri farklıdır.

Hata 2: Servis menüsündeki her seçeneği değiştirmek

Servis menüsünde bulunan her parametre kalibrasyon değildir.

Bazı parametreler cihaz konfigürasyonu veya servis ayarıdır.

Bilmeden değiştirilmemelidir.

Hata 3: O₂ sensörü stabilize olmadan kalibrasyon yapmak

Özellikle O₂ sensörlerinde çevre koşullarına uyum süresi önemlidir.

Mindray A5 prosedüründe sensörün ortam havasında yaklaşık üç dakika bekletilmesi tarif edilmektedir.

Hata 4: Kalibrasyon başarılı oldu diye cihazı doğrudan kullanıma vermek

Kalibrasyonun başarılı olması tek başına yeterli değildir.

Kalibrasyon sonrası cihazın üretici tarafından belirtilen kontrol/test prosedürleri tamamlanmalıdır.

15. Dräger ve Mindray’de O₂ Kalibrasyonunun Temel Farkı

Bu iki marka üzerinden önemli bir fark görülebilir.

Dräger Fabius GS

Standby ekranında doğrudan:

Calibrate O₂ Sensor

fonksiyonu bulunabilir.

Sensör çıkarılır, oda havasında bekletilir ve cihazın rotary knob’u kullanılarak işlem başlatılır.

Mindray A5

Menü üzerinden:

Setup → General → Calibrate O₂ Sensor

yoluyla %21 kalibrasyon yapılabilir.

Servis/sistem seviyesinde:

Setup → System → Calibration → O₂ Sensor

yoluyla %21 ve %100 O₂ kalibrasyonlarına erişilebilir.

Bu nedenle “O₂ sensörünü kalibre et” işlemi bütün cihazlarda aynı işlem değildir.

Anestezi cihazlarında kalibrasyon işlemi, cihazın yalnızca bir sensörünü sıfırlamak anlamına gelmez. Kullanılan model ve yazılım sürümüne göre cihazın kendi menüsünde bulunan farklı kalibrasyon fonksiyonlarının üretici prosedürüne göre uygulanması gerekir.

Özellikle biyomedikal teknik servis açısından işlem sırasında şu sıra izlenmelidir:

Cihaz modeli → Yazılım sürümü → Standby → Kalibrasyon menüsü → Ekran talimatları → Kalibrasyon sonucu → Fonksiyon kontrolü → Servis kaydı

Dräger Fabius GS’te O₂, pressure ve fresh gas flow gibi kalibrasyon fonksiyonları servis prosedüründe ayrı ayrı tanımlanırken, Mindray A5’te O₂ ve flow sensörü kalibrasyonlarına cihazın Setup menüsünden ulaşılabilmektedir.

Bu nedenle anestezi cihazı kalibrasyonunda tek bir standart işlem sırası yerine marka + model + yazılım sürümüne özel üretici prosedürünün uygulanması en doğru yaklaşımdır.

Bu yazıya tepkin ne?

3 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir