Mekanik ventilatörler, yoğun bakım ve kritik bakım ünitelerinde hastanın solunumunu desteklemek için kullanılan hayati öneme sahip tıbbi cihazlardır. Ventilatörler; hava yolu basıncı, tidal volüm, dakika volümü, solunum sayısı, oksijen konsantrasyonu ve apne gibi birçok parametreyi sürekli olarak izler. Bu parametrelerden birinin belirlenen sınırların dışına çıkması durumunda cihaz sesli ve görsel alarm oluşturur.

Ventilatör alarmı görüldüğünde yalnızca alarmı susturmak yeterli değildir. Öncelikle hastanın klinik durumu, ardından solunum devresi, hava yolu, gaz kaynakları, sensörler ve cihazın kendisi kontrol edilmelidir. Üretici kılavuzlarında da yüksek ve düşük basınç, oksijen beslemesi ve apne gibi alarmlarda öncelikli olarak hastanın değerlendirilmesi ve ardından cihaz/devre kontrollerinin yapılması önerilmektedir.

Bu yazıda, farklı marka ve modellerde farklı isimlerle görülebilen ancak mekanik ventilatörlerde en sık karşılaşılan 7 temel alarm ve bunların olası nedenleri ile kontrol adımları ele alınmaktadır.

Ventilatör Cihazlarında En Sık Karşılaşılan Arızalar ve Çözüm Yöntemleri

×

Mekanik Ventilatörlerde Alarm Neden Oluşur?

Ventilatör alarmları temel olarak cihazın ölçtüğü bir parametrenin belirlenen alarm limitini aşması veya cihazın beklenen çalışma koşulunu sağlayamaması sonucunda oluşur.

En yaygın alarm grupları şunlardır:

• Yüksek hava yolu basıncı
• Düşük hava yolu basıncı
• Düşük tidal volüm
• Düşük dakika volümü
• Apne
• Düşük oksijen / FiO₂ alarmı
• Gaz beslemesi veya cihaz kaynaklı teknik alarmlar

Örneğin Hamilton ventilatörlerde yüksek basınç alarmı, ölçülen inspiratuvar basıncın belirlenen yüksek basınç alarm limitini aşmasıyla oluşabilir. Düşük basınç alarmı ise cihazın inspirasyon sırasında beklenen basınca ulaşamamasıyla ilişkilidir.

1. High Pressure – Yüksek Basınç Alarmı

Alarm isimleri:

• High Pressure
• High Inspiratory Pressure
• High Airway Pressure
• Airway Pressure High
• Ppeak High

Bu alarm, ventilatörün ölçtüğü hava yolu basıncının belirlenen yüksek basınç limitinin üzerine çıkması durumunda oluşur.

Üretici dokümanlarında yüksek inspiratuvar basınç alarmının; hava yolu basıncının belirlenen limite ulaşmasıyla ventilatörün inspirasyonu sonlandırması veya ekspirasyona geçmesi gibi koruyucu davranışlara yol açabildiği belirtilmektedir.

Olası nedenler

Hasta kaynaklı:

• Sekresyon birikmesi
• Öksürük
• Bronkospazm
• Hava yolu direncinin artması
• Endotrakeal tüpün kıvrılması veya tıkanması
• Hastanın ventilatörle uyumsuzluğu

Devre kaynaklı:

• Solunum devresinde kıvrılma
• Devrenin tıkanması
• Ekspirasyon filtresinin tıkanması
• Su birikmesi
• HME/filtre tıkanıklığı

Cihaz kaynaklı:

• Flow sensör problemi
• Ekspiratuvar valf problemi
• Basınç sensörü problemi
• Pnömatik sistem arızası

Kontrol ve çözüm

1. Öncelikle hastanın klinik durumu değerlendirilir.
2. Endotrakeal tüp ve hava yolu kontrol edilir.
3. Solunum devresinde kıvrılma veya tıkanıklık olup olmadığı kontrol edilir.
4. Ekspirasyon filtresi ve devredeki su birikimi kontrol edilir.
5. Flow sensör ve bağlantıları incelenir.
6. Alarm limitlerinin uygun olup olmadığı kontrol edilir.
7. Sorun cihaz kaynaklı görünüyorsa ventilatör üreticisinin servis prosedürleri uygulanır.

Hamilton C1 kullanım kılavuzu da yüksek basınç alarmında hastanın kontrol edilmesini, alarm limitlerinin değerlendirilmesini ve yapay hava yolu ile solunum devresinin kıvrılma/tıkanıklık açısından incelenmesini önermektedir.

2. Low Pressure – Düşük Basınç Alarmı

Alarm isimleri:

• Low Pressure
• Low Inspiratory Pressure
• Low Airway Pressure
• Airway Pressure Low

Düşük basınç alarmı, ventilatörün inspirasyon sırasında beklenen basınca ulaşamaması durumunda ortaya çıkar.

Bu alarm çoğu zaman kaçak veya devre bağlantı problemi açısından değerlendirilmelidir. Hamilton C6 kılavuzunda düşük basınç alarmının, ayarlanan basınca ulaşılamamasıyla ilişkili olduğu ve özellikle hasta ile flow sensörü arasındaki bağlantı ile büyük kaçakların kontrol edilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Olası nedenler

• Solunum devresinin çıkması
• Devre bağlantısının gevşemesi
• Endotrakeal tüp cuff kaçağı
• Devrede çatlak veya delik
• Nem tutucu bağlantısında kaçak
• Ekspiratuvar valf problemi
• Flow sensör bağlantısının çıkması
• Hava yolu bağlantısında kaçak

Kontrol ve çözüm

Öncelikle tüm devre bağlantıları tek tek kontrol edilmelidir.

Özellikle:

Hasta → Y bağlantısı → Flow sensör → İnspiratuvar/ekspiratuvar devre → Ventilatör

hattı kontrol edilmelidir.

Daha sonra cuff ve bağlantılar değerlendirilmelidir.

Ventilatör test akciğerine bağlanarak cihazın basınç üretimi de kontrol edilebilir. Test sırasında alarm devam ediyorsa sorun hasta/devre yerine ventilatörün sensör, pnömatik veya valf sisteminde olabilir.

3. Low Tidal Volume – Düşük Tidal Volüm Alarmı

Alarm isimleri:

• Low Tidal Volume
• Low Vt
• Low Expiratory Tidal Volume
• Low VT

Tidal volüm, bir solunum sırasında verilen veya ölçülen gaz hacmini ifade eder. Ventilatör tarafından ölçülen tidal volüm belirlenen alt alarm limitinin altına düştüğünde düşük tidal volüm alarmı oluşabilir.

Olası nedenler

• Solunum devresinde kaçak
• Endotrakeal tüp cuff kaçağı
• Devre bağlantısının çıkması
• Flow sensör problemi
• Ekspiratuvar valf problemi
• Hastanın spontan solunumunun değişmesi
• Ayarların değiştirilmesi
• Sensör kalibrasyon problemi

Düşük tidal volüm alarmı özellikle kaçak araştırılması gereken önemli alarmlardan biridir.

Kontrol ve çözüm

İlk olarak:

1. Devre bağlantıları kontrol edilir.
2. Cuff kaçağı değerlendirilir.
3. Flow sensör bağlantıları kontrol edilir.
4. Ekspiratuvar valf incelenir.
5. Ventilatörün ölçtüğü inspiratuvar ve ekspiratuvar volümler karşılaştırılır.
6. Gerekirse test akciğeri ile ventilatör performansı kontrol edilir.

Ventilatörün ölçtüğü değerler ile gerçek hacim arasında şüphe varsa ilgili flow sensörün üretici prosedürüne göre kontrol ve kalibrasyonu yapılmalıdır.

4. Low Minute Volume – Düşük Dakika Volümü Alarmı

Alarm isimleri:

• Low Minute Volume
• Low Expiratory Minute Volume
• Low ExpMinVol
• Low MV

Dakika volümü, belirli bir zaman içerisinde hastaya verilen/ölçülen toplam ventilasyon hacmini ifade eder.

Dakika volümü genel olarak:

Minute Volume = Tidal Volume × Respiratory Rate

ilişkisiyle değerlendirilir.

Ventilatörlerde düşük dakika volümü alarmı, ölçülen dakika volümünün belirlenen alt alarm limitinin altına düşmesiyle oluşur. Hamilton C6’da düşük veya yüksek ekspiryum dakika volümü alarm limitinin aşılması yüksek öncelikli alarm oluşturabilmektedir.

Olası nedenler

• Solunum devresinde kaçak
• Düşük tidal volüm
• Düşük solunum sayısı
• Apne
• Cuff kaçağı
• Flow sensör problemi
• Ekspiratuvar valf problemi
• Ventilatör ayarlarının değişmesi

Kontrol ve çözüm

Öncelikle düşük dakika volümünün nedeninin:

Düşük tidal volüm mü, düşük solunum sayısı mı, yoksa kaçak mı?

olduğu belirlenmelidir.

Devrede kaçak şüphesi varsa bağlantılar ve cuff kontrol edilir. Ventilatör test akciğeri ile çalıştırılarak cihazın ölçüm sistemi değerlendirilebilir.

5. Apnea – Apne Alarmı

Alarm isimleri:

• Apnea
• Apnea Alarm
• Apnea Ventilation

Apne alarmı, ventilatörün belirlenen süre içerisinde hastadan beklenen spontan inspirasyonu algılamaması durumunda oluşur.

Örneğin Hamilton ventilatörlerde apne süresi, bir inspirasyonun başlangıcından sonraki inspirasyonun başlangıcına kadar izin verilen maksimum süreyi ifade eder. Süre aşılırsa cihazın ayarlarına bağlı olarak alarm oluşturulabilir ve bazı modlarda apne ventilasyonu devreye girebilir.

Olası nedenler

• Hastanın spontan solunumunun durması
• Sedasyon etkisi
• Solunum merkezinin baskılanması
• Trigger hassasiyetinin uygun olmaması
• Flow sensör problemi
• Devre bağlantı problemi
• Yanlış ventilasyon modu
• Sensörün hastanın solunumunu algılayamaması

Kontrol ve çözüm

Apne alarmında yalnızca cihaz kontrol edilmemelidir.

Öncelikle hasta değerlendirilmelidir.

Ardından:

• Ventilasyon modu
• Trigger ayarı
• Flow sensör
• Devre bağlantıları
• Alarm ayarları
• Spontan solunum durumu

kontrol edilir.

Hasta ventilatöre bağlıyken apne alarmı devam ediyorsa klinik ekip tarafından hastanın ventilasyon ihtiyacı değerlendirilmelidir.

6. Low Oxygen / Low FiO₂ – Düşük Oksijen Alarmı

Alarm isimleri:

• Low Oxygen
• Low O₂
• Low FiO₂
• Oxygen Low
• Low Oxygen Concentration

Bu alarm, ventilatörün ölçtüğü oksijen konsantrasyonunun belirlenen alt limitin altına düşmesi durumunda ortaya çıkar.

Bu alarmın kaynağı yalnızca O₂ sensörü olmayabilir. Merkezi medikal gaz sistemi, ventilatörün O₂ giriş basıncı, bağlantılar, sensör ve cihazın gaz karıştırma sistemi birlikte değerlendirilmelidir.

Hamilton C6 dokümanında düşük oksijen alarmında oksijen kaynağının kontrol edilmesi, O₂ sensörünün kalibre edilmesi ve gerekli durumlarda sensörün değiştirilmesi/cihazın servise alınması önerilmektedir.

Olası nedenler

• Merkezi O₂ basıncının düşmesi
• O₂ tüpünün boşalması
• O₂ hortumu veya bağlantı problemi
• O₂ sensörünün kalibrasyonunun bozulması
• O₂ sensörünün kullanım ömrünün dolması
• Gaz giriş basınç sensörü problemi
• Ventilatör içindeki pnömatik problem
• Gaz karıştırma sisteminde arıza

Kontrol ve çözüm

İlk olarak ventilatöre gelen O₂ kaynağı kontrol edilmelidir.

Daha sonra:

1. O₂ giriş bağlantısı kontrol edilir.
2. Merkezi gaz basıncı kontrol edilir.
3. Farklı bir O₂ kaynağı ile karşılaştırmalı test yapılabilir.
4. O₂ sensörü kontrol edilir.
5. Üretici prosedürüne göre O₂ kalibrasyonu gerçekleştirilir.
6. Kalibrasyon başarısız olursa sensör ve cihaz servis prosedürü değerlendirilir.

Philips Respironics dokümanlarında da “Oxygen Not Available” alarmının O₂ besleme basıncı, cihaz arızası, flow sensörü veya O₂ sensörü/kalibrasyon problemleriyle ilişkili olabileceği belirtilmektedir.

7. Gas Supply / Oxygen Supply – Gaz Besleme Alarmı

Alarm isimleri:

• Check Gas Supply
• Gas Supply Lost
• Oxygen Not Available
• Low O₂ Supply Pressure
• Air Supply Fault
• Gas Supply Fault

Ventilatörler genellikle merkezi medikal gaz sisteminden O₂ ve medikal hava kullanır. Bu gazlardan birinin basıncının beklenen seviyenin altına düşmesi veya cihazın gaz kaynağını algılayamaması alarm oluşturabilir.

Philips Respironics V60 servis dokümanında “Oxygen Not Available” durumunun O₂ besleme basıncının uygun aralıkta olmaması, cihaz veya flow sensörü problemi ve O₂ giriş basınç sensörü kalibrasyonuyla ilişkili olabileceği belirtilmektedir.

Olası nedenler

• Merkezi medikal gaz basıncının düşmesi
• O₂ veya hava hattının kesilmesi
• Regülatör problemi
• Gaz hortumunun ezilmesi
• Duvar terminal ünitesi problemi
• Hortum bağlantısının gevşemesi
• Gaz giriş filtresi problemi
• Ventilatör giriş basınç sensörü problemi
• Pnömatik sistem arızası

Kontrol ve çözüm

Biyomedikal teknik personel açısından şu sıra izlenebilir:

Medikal gaz terminali → Hortum → Ventilatör gaz girişi → Giriş filtresi → Basınç sensörü → Pnömatik sistem

kontrol edilmelidir.

Özellikle aynı anda birden fazla ventilatörde benzer gaz besleme alarmı görülüyorsa problemin yalnızca cihaz kaynaklı olduğu varsayılmamalıdır. Merkezi medikal gaz sistemi de değerlendirilmelidir.

Mekanik Ventilatör Alarmında Biyomedikal Teknik Kontrol Sırası

Bir ventilatör alarmı ile karşılaşıldığında sistematik ilerlemek arızanın daha hızlı bulunmasını sağlar.

1. Hastayı kontrol et

Alarmın ilk değerlendirme noktası hastadır. Cihazın teknik olarak çalışıyor görünmesi, hastanın yeterli ventilasyon aldığı anlamına gelmez.

2. Alarm mesajını kaydet

Ekranda görünen alarmın tam adı ve varsa hata/diagnostic code not edilmelidir.

Örneğin bazı ventilatörlerde:

• 1206 → High Inspiratory Pressure
• 1207 → Low Inspiratory Pressure
• 1208 → Oxygen Not Available
• 1209 → Low O₂ Supply Pressure

gibi tanısal kodlar kullanılmaktadır.

3. Solunum devresini kontrol et

Özellikle:

• Çıkmış bağlantı
• Kırılmış hortum
• Kıvrılmış devre
• Su birikmesi
• Filtre tıkanıklığı
• Flow sensör bağlantısı
• Ekspiratuvar valf

kontrol edilmelidir.

4. Gaz kaynaklarını kontrol et

O₂ ve medikal hava bağlantıları ile giriş basınçları değerlendirilmelidir.

5. Sensörleri kontrol et

Ventilatörün modeline göre:

• Flow sensör
• O₂ sensörü
• Basınç sensörü
• Sıcaklık sensörü

gibi bileşenler alarmın nedeni olabilir.

6. Test akciğeri ile cihazı değerlendir

Hasta bağlantısından ayrıldıktan ve kurum prosedürlerine uygun güvenli koşullar sağlandıktan sonra ventilatör test akciğerine bağlanarak cihazın basınç, volüm ve alarm davranışları kontrol edilebilir.

7. Kalibrasyon ve self-test

Üreticinin servis prosedüründe belirtilen:

• Leak test
• Flow sensor calibration
• O₂ calibration
• Pressure calibration
• Circuit test
• Alarm test
• Self-test

işlemleri uygulanabilir.

Kalibrasyon işlemleri cihazın marka/modeline özgü servis veya kullanım kılavuzuna göre yapılmalıdır.

Ventilatör Alarmında Hızlı Arıza Teşhis Tablosu

Mekanik ventilatörlerde görülen alarmlar, cihazın yalnızca bir arıza verdiğini değil, hasta-devre-cihaz-gaz kaynağı sistemlerinden birinde beklenmeyen bir durum bulunduğunu gösterebilir.

Bu nedenle özellikle High Pressure, Low Pressure, Low Tidal Volume, Low Minute Volume, Apnea, Low Oxygen ve Gas Supply alarmlarında sistematik bir kontrol yapılması gerekir.

Biyomedikal teknik personel açısından en önemli nokta, alarmın yalnızca ekrandaki mesajdan ibaret olarak değerlendirilmemesidir. Örneğin düşük oksijen alarmında doğrudan O₂ sensörünü değiştirmek yerine önce merkezi O₂ beslemesi, giriş basıncı ve bağlantılar kontrol edilmelidir. Benzer şekilde yüksek basınç alarmında doğrudan ventilatörün arızalı olduğu düşünülmeden hasta hava yolu ve solunum devresi değerlendirilmelidir. Üretici dokümanları da bu yaklaşımı desteklemektedir.

Biyomedikal bakım açısından ideal yaklaşım:

Alarm → Hasta → Devre → Gaz kaynağı → Sensörler → Self-test → Kalibrasyon → Teknik servis

şeklinde sistematik ilerlemektir.

Bu yazıya tepkin ne?

0 Beğendim 0 Sevdim 0 Komik 0 Vay Be 0 Üzücü 0 Sinir