Otoklav Cihazlarında İleri Düzey Arıza Analizi, Tespit Protokolleri ve Çözüm Yolları

Modern sağlık hizmetleri ve laboratuvar ekosisteminde sterilizasyon süreçlerinin güvenilirliği, enfeksiyon kontrol zincirinin en kritik halkasını oluşturur. Bu zincirin merkezinde yer alan otoklavlar (buhar sterilizatörleri), basınçlı doymuş buharın latent ısısını kullanarak mikrobiyal yaşamı eradike etmek üzere tasarlanmış karmaşık termodinamik makinelerdir. Ancak, bu cihazların operasyonel sürekliliği; mekanik bileşenlerin aşınması, su kalitesi parametreleri,...

admin
admin tarafından
27 Ocak 2026 yayınlandı / 27 Ocak 2026 05:42 güncellendi
22 dk 3 sn 22 dk 3 sn okuma süresi
Otoklav Cihazlarında İleri Düzey Arıza Analizi, Tespit Protokolleri ve Çözüm Yolları
Google News Google News ile Abone Ol 0 Yorum

Modern sağlık hizmetleri ve laboratuvar ekosisteminde sterilizasyon süreçlerinin güvenilirliği, enfeksiyon kontrol zincirinin en kritik halkasını oluşturur. Bu zincirin merkezinde yer alan otoklavlar (buhar sterilizatörleri), basınçlı doymuş buharın latent ısısını kullanarak mikrobiyal yaşamı eradike etmek üzere tasarlanmış karmaşık termodinamik makinelerdir. Ancak, bu cihazların operasyonel sürekliliği; mekanik bileşenlerin aşınması, su kalitesi parametreleri, elektriksel dalgalanmalar ve insan faktörü gibi çok değişkenli risklerin tehdidi altındadır. Bu yazı, otoklav teknolojisinde karşılaşılan arıza spektrumunu, bu arızaların kök neden analizlerini (Root Cause Analysis – RCA), marka bazlı spesifik hata kodlarını ve uluslararası standartlara (EN 13060, ISO 17665) uyumlu çözüm stratejilerini 15.000 kelimelik kapsamlı bir teknik doküman derinliğinde incelemeyi amaçlamaktadır.

İçindekiler+

Bu yazımızda, operatör kaynaklı basit hatalardan, mikroişlemci tabanlı kontrol sistemlerinin karmaşık elektronik arızalarına; hidrolik sistem tıkanıklıklarından, vakum pompası verimlilik kayıplarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. Yazı, teknik servis personeli, biyomedikal profesyonelleri ve sterilizasyon ünitesi yöneticileri için başvuru kaynağı niteliğinde olup, teorik bilgiyi pratik saha deneyimiyle birleştiren hibrit bir yaklaşım sunmaktadır.

1. Buhar Sterilizasyonunun Termodinamik Temelleri ve Arıza İlişkisi

Otoklav arızalarını doğru teşhis edebilmek için, cihazın çalışmasını sağlayan fiziksel prensiplerin derinlemesine anlaşılması şarttır. Arızalar, genellikle bu prensiplerden sapma durumlarıdır.

1.1. Doymuş Buhar ve Latent Isı Prensibi

Sterilizasyonun temel mekanizması, doymuş buharın (saturated steam) soğuk bir yüzeye (sterilize edilecek aletler) çarptığında yoğuşması (kondensasyon) ve bu sırada açığa çıkan latent ısının (buharlaşma gizli ısısı) mikroorganizmalara transfer edilmesidir. Su 100°C’de kaynar ancak basınç altında (örneğin 2 bar mutlak basınçta) kaynama noktası 121°C’ye yükselir.

  • Arıza Bağlamı: Eğer otoklav istenilen basınca ulaşıyor ancak sıcaklık düşük kalıyorsa (Süper Doymuşluk veya Islak Buhar), bu durum genellikle termodinamik dengenin bozulduğuna işarettir. Aşırı su buharı içindeki su damlacıkları (ıslak buhar), ısı transferini engeller ve “Islak Yük” (Wet Pack) sorununa yol açar. 

 

1.2. Dalton Kısmi Basınçlar Yasası ve Hava Tahliyesi

Sterilizasyon kabini (chamber) içindeki toplam basınç, su buharının kısmi basıncı ile içeride kalan havanın kısmi basıncının toplamına eşittir. Dalton Yasası gereği, ortamda hava kalması, buharın kısmi basıncını ve dolayısıyla sıcaklığını düşürür. Hava, buhara göre çok daha kötü bir ısı iletkenidir ve aletlerin yüzeyinde yalıtkan bir bariyer oluşturur.

  • Arıza Bağlamı: Vakum pompası arızaları, kapı contası sızıntıları veya tıkalı hava filtreleri, havanın tam olarak tahliye edilememesine neden olur. Bu durum, cihaz sensörlerinin basıncı doğru okumasına rağmen, yükün merkezindeki sıcaklığın sterilizasyon seviyesine ulaşamamasıyla sonuçlanır. Modern B Sınıfı otoklavlarda “Vakum Testi Başarısız” hatalarının temelinde bu fiziksel gerçek yatar.

2. Otoklav Sistem Mimarisi ve Kritik Bileşen Analizi

Bir otoklavı oluşturan alt sistemlerin ve bileşenlerin çalışma mantığı, arıza tespitinde izlenecek yolu belirler. Her bir bileşen, kendine özgü arıza modlarına sahiptir.

2.1. Basınçlı Kap (Chamber) ve Ceket (Jacket) Sistemi

Otoklavın kalbi, yüksek basınca dayanıklı paslanmaz çelikten üretilen haznedir. Bazı gelişmiş modellerde, haznenin etrafında buharın dolaştığı ikinci bir katman olan “ceket” bulunur. Ceket sistemi, hazne duvarlarını sıcak tutarak yoğuşmayı önler ve kurutmayı hızlandırır.

  • Kritik Arızalar:

    • Korozyon ve Çatlaklar: Klorür içeren su kullanımı (şebeke suyu), paslanmaz çelikte “pitting” (karıncalanma) korozyonuna yol açar. Bu durum, basınç altında gövde bütünlüğünün bozulması riskini doğurur.   

    • Kirlilik Birikimi: Hazne duvarlarında oluşan kireç veya biyolojik atık katmanları, ısı transferini bozar ve sensörlerin yanlış okumasına neden olur.

2.2. Buhar Jeneratörü ve Isıtma Elemanları (Rezistanslar)

Buhar üretimi iki ana yöntemle sağlanır: Hazne içi (internal) ısıtma veya harici buhar jeneratörü.

  • Daldırma Tip Rezistanslar: Hazne içindeki suyun içinde çalışır. En sık görülen arıza, kireç kaplanması sonucu aşırı ısınma ve tel kopmasıdır.

  • Anlık Buhar Jeneratörleri: Suyu ince kanallardan geçirerek anında buhara dönüştürür. Hızlıdır ancak kirece karşı son derece hassastır.

  • Arıza Teşhisi: Multimetre ile rezistans uçları arasındaki ohm değeri ölçülerek kopukluk (sonsuz direnç) veya kısa devre kontrolü yapılır. Ayrıca rezistans gövdesinin şaseye kaçak yapıp yapmadığı (topraklama hatası) kontrol edilmelidir.

2.3. Vakum Pompası ve Hava Tahliye Sistemi

B Sınıfı (fraksiyonel vakum) otoklavlarda, havayı zorla dışarı atmak için diyaframlı veya pistonlu vakum pompaları kullanılır.

  • Arıza Modları:

    • Diyafram Yırtılması: Pompanın emiş gücünü kaybetmesine neden olur.

    • Valf Plakası Kirliliği: Pompa valflerinde biriken pislik, geri kaçırmaya neden olarak vakum derinliğini azaltır.

    • Su Kaçması: Vakum pompasına su gitmesi, mekanik aksamın sıkışmasına veya paslanmasına yol açar.

2.4. Solenoid Valf Grubu

Akışkan kontrolü (buhar, su, hava) elektromanyetik bobinlerle çalışan solenoid valflerle sağlanır.

  • Yapısal Analiz: Bir solenoid valf; bobin (coil), çekirdek (plunger), yay ve gövdeden oluşur. Bobine enerji verildiğinde manyetik alan oluşur ve çekirdeği yukarı çekerek yolu açar.

  • Sık Karşılaşılan Arızalar:

    • Bobin Yanması: Aşırı ısınma veya voltaj dalgalanması sonucu bobin sargıları yanar (Açık devre).

    • Mekanik Tıkanma: Valf yatağında (seat) biriken kireç veya conta parçaları, valfin tam kapanmasını (sızdırma) veya tam açılmasını engeller.

    • Yay Deformasyonu: Geri getirme yayının özelliğini yitirmesi, valfin tepki süresini uzatır.


3. Arıza Sınıflandırması ve Kök Neden Analizleri

Otoklav arızalarını kaynağına göre sınıflandırmak, çözüm sürecini hızlandırır. Literatürde ve saha pratiğinde arızalar üç ana kategoride incelenir: Operatör Kaynaklı, Altyapı/Hizmet Kaynaklı ve Mekanik/Elektronik Arızalar.

3.1. Operatör Kaynaklı Hatalar (Kullanıcı Faktörü)

İstatistikler, servis çağrılarının büyük bir kısmının aslında cihaz arızası olmadığını, yanlış kullanım sonucu tetiklenen alarmlar olduğunu göstermektedir.

3.1.1. Aşırı Yükleme (Overloading)

Kullanıcıların zaman kazanmak için kapasitenin üzerinde yükleme yapması en yaygın hatadır.

  • Mekanizma: Paketlerin birbirine çok sıkı yerleştirilmesi, buharın aralara nüfuz etmesini engeller. Ayrıca, yoğun metal kütlesi (büyük cerrahi setler), aşırı kondensasyona neden olarak kurutma kapasitesini aşar.

  • Sonuç: “Sterilization Failure” (Sterilizasyon Başarısızlığı) veya “Wet Load” (Islak Yük) hatası.

  • Çözüm Protokolü: “Yüzde 80 Kuralı” uygulanmalıdır. Hazne hacminin %80’inden fazlası doldurulmamalı, paketler arasında el girecek kadar (yaklaşık 1-2 cm) boşluk bırakılmalıdır.

3.1.2. Yanlış Paketleme ve Konumlandırma

Poşetleme malzemelerinin (kağıt/plastik) yanlış dizilimi, buhar geçişini ve kurumayı engeller.

  • Hata: Poşetlerin yatay olarak üst üste yığılması veya plastik yüzeyin plastik yüzeye temas etmesi.

  • Doğru Uygulama: Poşetler raflara dikey olarak (kitap gibi) yerleştirilmelidir. Eğer yatay konulacaksa, kağıt yüzey daima diğer poşetin plastik yüzeyine bakmalıdır (Kağıt-Plastik, Kağıt-Plastik şeklinde). Bu, buharın kağıt yüzeyden girip çıkmasını sağlar.

3.1.3. Yanlış Döngü (Cycle) Seçimi

Kullanıcının yük tipine uygun olmayan bir program seçmesi.

  • Hata: Lümenli (içi boş) aletlerin veya tekstil ürünlerinin, vakumsuz (N Sınıfı) programda veya “Hızlı/Flash” programda sterilize edilmeye çalışılması.

  • Sonuç: Havanın lümen içinden atılamaması ve sterilizasyonun gerçekleşmemesi. Cihaz hata vermeyebilir ancak biyolojik indikatörler pozitif çıkar.

3.2. Altyapı ve Hizmet Kaynaklı Arızalar (Utility Failures)

Cihazın dışındaki faktörlerin (elektrik, su, ortam) neden olduğu sorunlardır.

3.2.1. Su Kalitesi ve Sertlik Sorunları

Otoklavların en büyük düşmanı kalitesiz sudur. Şebeke suyu kullanımı, cihazın iç bileşenlerinde geri dönüşü zor hasarlara yol açar.

  • Kimyasal Süreç: Kalsiyum ve magnezyum iyonları (sertlik), yüksek sıcaklıkta karbonat tuzlarına dönüşerek rezistanslar, sensörler ve valfler üzerinde kireç taşı oluşturur. Klorürler ise paslanmaz çeliği korozyona uğratır.

  • Arıza Belirtileri: Isıtma süresinin uzaması, su seviye sensörü hataları (iletkenlik değişimi), solenoid valf tıkanıklıkları, “Low Heat” alarmları.

  • Gereklilik: İletkenliği < 15 µS/cm olan distile veya demineralize su kullanılmalıdır..

3.2.2. Elektriksel Stabilite

Otoklavlar, özellikle ısıtma fazında yüksek akım çekerler.

  • Sorun: Voltaj düşüklüğü (Brownout), ısıtıcıların gücünü (Watt = V²/R) karesel oranda düşürür. Bu, cihazın belirlenen sürede hedef sıcaklığa ulaşamamasına ve “Time-out” hatası vermesine neden olur.

  • Çözüm: Cihazın bağlı olduğu hattın kesiti uygun olmalı ve gerekirse voltaj regülatörü kullanılmalıdır. Topraklama direnci kontrol edilmelidir.

4. Mekanik ve Elektronik Arıza Detayları ve Çözüm Yöntemleri

Bu bölüm, cihazın donanım bileşenlerinde meydana gelen spesifik arızaları ve onarım prosedürlerini detaylandırır.

4.1. Kapı ve Sızdırmazlık Sistemi Arızaları

Otoklav kapısı, yüksek basınca karşı koyan en kritik güvenlik bileşenidir.

4.1.1. Kapı Contası (Gasket) Deformasyonu

  • Belirtiler: Döngü sırasında kapı kenarından buhar sızması, tıslama sesi, cihazın basınç tutamaması, “Low Pressure” veya “Vacuum Fail” hataları.

  • Teşhis: Conta üzerinde çatlak, sertleşme veya düzleşme olup olmadığı görsel olarak kontrol edilir. Ayrıca “Kağıt Testi” yapılabilir: Kapı ile gövde arasına bir kağıt sıkıştırıp kapattığınızda, kağıdı çekmekte zorlanmanız gerekir. Eğer kolayca geliyorsa conta basmıyordur.

  • Çözüm: Conta değişimi şarttır. Yeni conta takılmadan önce conta yuvası (groove) metal artığı veya kireçten tamamen arındırılmalıdır. Silikon gres kullanımı üretici talimatına göre yapılmalıdır (bazı contalar yağsız montaj gerektirir).

4.1.2. Kapı Kilit ve Switch Arızaları

  • Sorun: Kapı kapalı olduğu halde cihazın “Door Open” uyarısı vermesi.

  • Neden: Kapı mikro anahtarının (microswitch) mekanik olarak tetiklenmemesi veya anahtarın elektriksel olarak bozulması. Kapı ayarının bozulması sonucu kilit dilinin yuvaya tam oturmaması.

  • Çözüm: Kilit mekanizmasının ayarı yapılmalı, switch’in süreklilik testi (continuity test) multimetre ile yapılmalıdır.

4.2. Vakum ve Basınç Sistemi Sorunları

4.2.1. Vakum Pompası Performans Kaybı

  • Belirtiler: Vakum aşamasının çok uzun sürmesi, hedeflenen vakum değerine (örneğin -0.80 bar) ulaşılamaması.

  • Müdahale:

    1. Su Kontrolü: Pompa diyaframına su gidip gitmediğini kontrol edin.

    2. Membran Değişimi: Diyaframlı pompalarda membranlar ve valf yaprakları (flapper valves) zamanla deforme olur. Tamir kiti ile yenilenmelidir.

    3. Hortum Kontrolü: Vakum hattındaki hortumlarda çatlak veya gevşek kelepçe olup olmadığı kontrol edilmelidir.

4.2.2. Solenoid Valf Tıkanıklığı ve Onarımı

  • Sorun: Valfin açık kalması (sürekli tahliye) veya kapalı kalması (basınç yükselmemesi veya tahliye olmaması).

  • Adım Adım Tamir Prosedürü :

    1. Güvenlik önlemi olarak cihaz fişten çekilir.

    2. Valf bobini üzerindeki somun sökülerek bobin çıkarılır.

    3. Valf gövdesi (sleeve) uygun anahtarla açılır.

    4. İçindeki piston (plunger) ve yay çıkarılır.

    5. Pistonun ucundaki kauçuk conta ve valf yatağı (orifice) alkol veya kireç çözücü ile temizlenir. Eğer kauçukta deformasyon varsa piston değiştirilir.

    6. Montaj sırasında Tork Değerleri kritiktir: Kovan montajı için genellikle 130-150 in-lb, bobin somunu için 43-53 in-lb tork uygulanır. Aşırı sıkma valf gövdesini deforme edebilir.

4.3. Isıtma ve Sıcaklık Kontrol Arızaları

4.3.1. Termostat ve Sensör Sapmaları

  • Sorun: Ekrandaki sıcaklık ile basınç arasındaki uyumsuzluk (Örn: 2.1 bar basınçta sıcaklığın 134°C olması gerekirken 130°C göstermesi).

  • Neden: PT1000 veya PT100 sıcaklık sensörünün kalibrasyonunun bozulması veya sensör yüzeyinin kireçle kaplanması.

  • Çözüm: Sensör yüzeyi temizlenmeli, sorun devam ederse sensör değiştirilmeli ve kalibrasyon yapılmalıdır.

4.3.2. Emniyet Termostatı (Overheat Cut-out) Atması

  • Sorun: Cihazın tamamen elektriği kesmesi veya “Error” verip durması.

  • Neden: Susuz çalışma veya ana röle arızası nedeniyle kontrolsüz ısınma. Emniyet termostatı genellikle 150°C – 180°C civarında devreyi keser.

  • Çözüm: Manuel resetlenebilir termostat ise düğmesine basılarak resetlenir. Atma nedeni (su pompası arızası vb.) araştırılmalıdır.

 

5. Marka Bazlı Spesifik Arıza Kodları ve Çözüm Matrisleri

Farklı üreticiler, arıza durumlarını tanımlamak için kendilerine özgü hata kodları kullanır. Aşağıdaki tablolar, sahadaki en yaygın markalar için bir rehber niteliğindedir.

5.1. Tuttnauer Otoklav Arıza Kodları

Tuttnauer sistemleri, kullanıcıyı detaylı metin mesajlarıyla bilgilendirir.

Hata Mesajı Olası Nedenler (RCA) Çözüm Adımları
LOW WATER Hazneye yetersiz su girişi. Su sensörü kirli. Su pompası arızalı. Cihaz eğimi yanlış.

1. Su seviyesini tamamlayın.

 

2. Su sensör ucunu zımpara ile temizleyin.

 

3. Cihazın ön ayaklarını hafifçe yükselterek arkaya eğim verin (su sensöre temas etmeli).

LOW HEAT Isıtma süresi aşıldı (Time-out). Rezistans gücü düşük. Voltaj düşük. Buhar kaçağı var.

1. Kapı contasını ve emniyet valfini kaçak için kontrol edin.

 

2. Rezistansların ohm değerini ölçün.

 

3. Şebeke voltajını yük altında ölçün.

LOW PRES Basınç hedefin 4 PSI altında. Isıtıcı rölesi (SSR) arızalı. Basınç sensörü hatalı.

1. Isıtıcıların devreye girip girmediğini (Ampermetre ile) izleyin.

 

2. SSR (Solid State Relay) kontrol edin.

LOW TEMP Sterilizasyon sırasında sıcaklık düştü. Su tamamen buharlaştı (Kuru kaynama).

1. Yük miktarını azaltın (sünger gibi su emen yükler suyu tüketebilir).

 

2. Döngü süresini kontrol edin.

5.2. Melag Otoklav Hata Kodları

Alman mühendisliği ürünü Melag cihazları, hassas sensör toleranslarına sahiptir.

Hata Kodu Açıklama ve Neden Çözüm Yöntemi
Malfunction 248 Vakum testi başarısız.

1. Testi cihaz soğuk ve tamamen boş iken tekrarlayın.

 

2. Kapı contasını temizleyin/değiştirin.

 

3. Hazne içinde nem kalmadığından emin olun.

Steam Generator Fault Buhar jeneratörü ısınmıyor veya aşırı ısınıyor.

1. Jeneratör termostatını kontrol edin.

 

2. Jeneratörün kireçlenip kireçlenmediğini kontrol edin.

Motor Run Time Vakum pompası veya kapı motoru zaman aşımı. Pompanın sıkışıp sıkışmadığını veya voltajın düşük olup olmadığını kontrol edin.

5.3. Euronda Otoklav Hataları

Hata Kodu Anlamı Çözüm
E02 Yanlış Döngü Parametreleri / Kesinti

Sterilizasyon sırasında elektrik kesintisi veya kullanıcı iptali. Yük steril kabul edilmez. Tekrar başlatın.

E05 Sterilizasyon Başarısız (Fiziksel Parametreler Tutmadı)

Basınç ve sıcaklık dengesi (P/T korelasyonu) bozuk. Sensör kalibrasyonu veya hava kaçağı kontrolü yapın.

5.4. Statim (Kaset) Otoklav Özellikleri

Statim cihazları, klasik kazanlı sistemlerden farklı olarak kaset sistemi kullanır.

  • Kaset Contası Sızıntısı: En sık görülen arızadır. Kasetin birleşim yerindeki conta aşındığında buhar dışarı kaçar. Contanın 6 ayda bir değiştirilmesi ve her kullanımda sıvı sabunla yağlanması önerilir.

  • Solenoid Valf Arızası: Statim’lerdeki solenoid valfler çok sık çalışır ve kirlenmeye yatkındır. Valf tamir kiti ile piston ve yay değişimi standart bir prosedürdür.

5.5. Getinge Otoklav Hata Kodları (HS Serisi, GSS Serisi)

Getinge sterilizatörleri, kullanıcıyı hem kodlarla hem de açık metin mesajlarıyla yönlendirir. En yaygın PACS ve GSS serisi kontrol ünitesi hataları şunlardır:

Hata Kodu / Mesajı Teknik Açıklama ve Kök Neden Servis / Müdahale Protokolü
STERILE ERROR Sterilizasyon evresinde sıcaklık veya basınç limit değerlerin dışına çıktı. Olası nedenler: Ani basınç düşüşü, doymuş buhar kalitesi bozukluğu.

1. Yükün steril olmadığını kabul edin.


2. Buhar besleme hattını ve basınç regülatörünü kontrol edin.


3. Sıcaklık sensörü (PT100) kalibrasyonunu doğrulayın.

ERROR PRESSURE Sterilizasyon sürecinde cihaz “dönüm noktasına” (turning point) ulaşamadı. Genellikle hava tahliyesinin yetersiz yapılması veya buhar girişinin yetersiz olması durumudur.

1. Vakum pompasının performansını test edin.


2. Hazne gider süzgecinin (drain strainer) tıkalı olup olmadığını kontrol edin.

CHECK WATER QA Su kalitesi yetersiz (İletkenlik > 30 µS/cm). Bu hata 20 döngü boyunca devam ederse cihaz kilitlenir.

1. Su tankını boşaltın ve temizleyin.


2. Su arıtma ünitesindeki reçine/filtreyi değiştirin.


3. İletkenlik sensörünü temizleyin.

AI FAIL-CHAMBER Analog Giriş Hatası: Hazne sıcaklık sensörü (RTD) açık devre veya kısa devre.

1. Sensör kablolarını ve bağlantı klemenslerini kontrol edin.


2. PT100 sensörü değiştirin.

DOOR OPEN İşlem sırasında kapı güvenlik anahtarı (safety switch) tetiklendi.

1. Kapı contasının basınç altında kapıyı itip itmediğini kontrol edin.


2. Kapı switch ayarını (mekanik mesafe) kontrol edin.

BATTERY ERROR Kontrol kartı üzerindeki yedekleme pili (backup battery) bitik. Program parametreleri silinmiş olabilir. Pili değiştirin (Genellikle CR2032 veya benzeri lityum pil) ve tarih/saat ayarını yapın.

 

5.6. Eryiğit (Goldberg Serisi) Otoklav Sistem Uyarıları

Eryiğit cihazları, PLC tabanlı dokunmatik ekranlar (genellikle Goldberg serisi) kullanır ve hataları genellikle Türkçe/İngilizce açık metin olarak bildirir. Aşağıdaki durumlar en sık karşılaşılan senaryolardır:

Uyarı / Hata Durumu Olası Teknik Nedenler Çözüm Yöntemleri
Vakum Testi Başarısız (Vacuum Leak Test Failure) Cihazın sızdırmazlık bütünlüğü bozulmuş. Kapı contası, pnömatik valfler veya boru bağlantılarında kaçak var.

1. Kapı contasını temizleyin ve deformasyon için inceleyin.


2. Vakum pompası emiş hattındaki çek valfleri kontrol edin.


3. Cihaz soğukken testi tekrarlayın.

Jeneratör Su Seviyesi Hatası (Generator Water Level) Jeneratördeki elektrotlar su seviyesini algılamıyor. Su besleme pompası arızası veya elektrot kireçlenmesi.

1. Su tankında su olduğunu doğrulayın.


2. Jeneratör üzerindeki seviye elektrotlarını söküp kireçten arındırın.


3. Su pompasının voltajını kontrol edin.

Kapı Sıkışma / Kilit Hatası Kapı hareket yolunda engel var veya kilit pistonları yuvasına oturmuyor (Sensors against obstructions).

1. Kapı kızağını ve hareket yolunu temizleyin.


2. Pnömatik kilit sistemine gelen hava basıncını (genellikle 4-6 bar olmalı) kontrol edin.

HEPA Filtre Uyarısı Hava alma evresinde kullanılan bakteriyolojik filtrenin (HEPA) ömrü dolmuş veya tıkalı. HEPA filtreyi yenisiyle değiştirin ve sayaçtan (varsa) filtre ömrünü sıfırlayın.
Isıtma Zaman Aşımı (Timeout) Belirlenen sürede (örn. 20 dk) sterilizasyon sıcaklığına ulaşılamadı.

1. Jeneratör rezistanslarını ve kontaktörleri kontrol edin.


2. Buhar kapanını (steam trap) kontrol edin; sürekli buhar kaçırıyorsa basınç yükselemez.

 


6. Islak Yük (Wet Pack) Sorununun Derinlemesine Analizi ve Çözümü

Islak yük, sterilizasyon sürecinin en sinsi düşmanıdır. Paket üzerinde veya içinde kalan su damlacıkları, atmosferik basınca dönüldüğünde bakterilerin paket içine sızması için bir “otoban” görevi görür (Wicking Effect).

6.1. Islak Yük Nedenleri ve Fiziksel Mekanizmalar

  1. Termodinamik Gecikme: Yükün (aletlerin) ısınma hızı, buharın ısınma hızından yavaş kalırsa, aletler üzerinde aşırı yoğuşma olur.

  2. Kurutma Vakumu Yetersizliği: Kurutma fazında (Post-vacuum), basıncın yeterince düşürülmemesi suyun buharlaşma noktasını düşüremez.

  3. Kondens Tahliyesi: Hazne tabanındaki veya ceket sistemindeki kondens tahliye hattının (Steam Trap) tıkalı olması, suyun sistemden atılamamasına neden olur.

6.2. Adım Adım Çözüm Stratejisi

  • Adım 1: Yükleme Yoğunluğunu Azaltın. Metal kütlesi ne kadar fazla ise, oluşacak kondensat o kadar fazladır. Paketleri seyrelterek buhar sirkülasyonunu artırın.

  • Adım 2: Kurutma Süresini Uzatın. Cihaz ayarlarından kurutma süresini 5-10 dakika artırın.

  • Adım 3: Kapı Açma Protokolü. Döngü bittiğinde kapıyı hemen sonuna kadar açmayın. Önce 1-2 cm aralık bırakarak 5-10 dakika bekleyin. Bu, paketlerin içindeki ısının kalan nemi buharlaştırmasına (flash-off) izin verir.

  • Adım 4: Filtre ve Valf Kontrolü. HEPA filtrenin (bakteri filtresi) tıkalı olması, kurutma sırasında içeri hava girmesini engeller ve vakum etkisini bozar. Filtreyi değiştirin.

7. Kapsamlı Önleyici Bakım Programı (Preventative Maintenance)

Arızaların %80’i proaktif bakım ile önlenebilir. Aşağıdaki çizelge, bir otoklavın yaşam döngüsü boyunca uygulanması gereken bakım adımlarını içerir.

7.1. Günlük Bakım Rutini (Kullanıcı Tarafından)

  • Kapı Contası: Nemli bezle silinir. Kimyasal kullanılmamalıdır.

  • Rezervuar: Su seviyesi kontrol edilir, eksikse soğuk distile su eklenir.

  • Tahliye Süzgeci: Hazne içindeki gider deliği (drain strainer) kontrol edilir, tüy/tortu varsa alınır.

7.2. Haftalık Bakım Rutini

  • Hazne Temizliği: Raflar ve tepsiler çıkarılır. Hazne içi, üreticinin önerdiği aşındırıcı olmayan sünger ve temizleyici ile ovulur. Çelik yünü (bulaşık teli) asla kullanılmamalıdır.

  • Su Değişimi: Temiz su tankındaki su tamamen boşaltılır ve yenilenir. Bu, yosunlaşmayı ve iyon birikimini önler.

  • Biyolojik Test: Biyolojik indikatör kullanılarak test döngüsü çalıştırılır.

7.3. Aylık Bakım Rutini

  • Emniyet Valfi Kontrolü: Emniyet valfinin halkası çekilerek mekanizmanın sıkışıp sıkışmadığı test edilir (Cihaz soğukken!).

  • Temizlik Döngüsü: Otoklav temizleme tabletleri veya tozu kullanılarak boş bir döngü çalıştırılır. Bu, boru hatlarındaki ve valflerdeki kireci çözer.

  • Filtre Kontrolü: Varsa su filtreleri ve hava filtreleri kontrol edilir.

7.4. Yıllık Bakım (Yetkili Servis Tarafından)

  • Kalibrasyon: Sıcaklık ve basınç sensörleri, kalibre edilmiş referans cihazlarla karşılaştırılır ve sapmalar düzeltilir.

  • Parça Değişimi (PM Kit): Kapı contası, körükler (bellows), valf pistonları, o-ringler, su filtreleri ve hava (HEPA) filtresi, durumuna bakılmaksızın yenilenir.

  • Elektriksel Güvenlik Testi: Kaçak akım testleri ve topraklama ölçümleri yapılır. 

8. Validasyon ve Standartlara Uyumluluk (Regülasyonlar)

Bir otoklavın çalışıyor olması (ekranın dönüyor olması), sterilizasyon yaptığını kanıtlamaz. Yasal ve tıbbi güvenlik için “Validasyon” süreçleri zorunludur.

8.1. Bowie-Dick Testi (Buhar Penetrasyon Testi)

Sadece B Sınıfı (Ön vakumlu) otoklavlar için geçerlidir.

  • Amaç: Cihazın gözenekli yüklere (tekstil vb.) buharı nüfuz ettirebildiğini ve havayı tamamen tahliye edebildiğini kanıtlamak.

  • Uygulama: Her gün ilk döngüden önce, boş kazana özel test paketi konularak 134°C B-D programı çalıştırılır. Test kağıdındaki renk değişimi homojen olmalıdır. Ortada farklı renk (genellikle daha açık) kalması, hava cebi olduğunu gösterir.

8.2. Helix Testi (Lümenli Yük Testi)

İçi boş (lümenli) aletlerin sterilizasyonu için kritik bir testtir. Uzun ve dar bir hortumun ucundaki indikatörün renk değiştirmesi, buharın en zor noktalara bile ulaştığını kanıtlar.

8.3. Biyolojik İndikatörler (Altın Standart)

Geobacillus stearothermophilus sporlarını içeren tüplerdir. Sterilizasyon sonrası bu tüpler inkübatörde bekletilir. Eğer bakteri üremesi olursa (renk sarıya dönerse), sterilizasyon başarısızdır. İmplant cerrahisi yapılan yüklerde her döngüde kullanılması zorunludur.

9. Sonuç ve Sürdürülebilir İşletme Önerileri

Otoklav arızaları, cihazın mekanik ömrünün doğal bir sonucu olabileceği gibi, büyük oranda önlenebilir nedenlerden (su kalitesi, bakım eksikliği, hatalı kullanım) kaynaklanmaktadır. Bu raporun ortaya koyduğu veriler ışığında, işletmelerin aşağıdaki stratejileri benimsemesi, arıza sıklığını minimize edecek ve cihaz ömrünü maksimize edecektir:

  1. Su Kalitesinden Taviz Vermeyin: Yatırım maliyeti ne olursa olsun, otoklavlar için ayrı bir su arıtma (ters osmoz + deiyonizasyon) sistemi kurulmalıdır. “Hazır su” veya “kaynamış su” kullanımı kesinlikle yeterli değildir.

  2. Personel Eğitimini Süreklileştirin: Sterilizasyon personeli, sadece “başlat” düğmesine basmayı değil, yükleme tekniklerini, paketleme kurallarını ve basit hata mesajlarını yorumlamayı bilmelidir.

  3. Kayıt ve Takip: Her cihazın bir “Kimlik Kartı” ve “Bakım Defteri” olmalıdır. Hangi parçanın ne zaman değiştiği, hangi hatanın ne sıklıkla alındığı takip edilmelidir. Bu veri, cihazın ne zaman ekonomik ömrünü doldurduğunu (sürekli tamir masrafı vs. yenileme maliyeti) belirlemekte kullanılır.

  4. Orijinal Yedek Parça Kullanımı: Özellikle kapı contası ve solenoid valf gibi kritik bileşenlerde yan sanayi ürün kullanımı, kısa vadede tasarruf gibi görünse de uzun vadede daha büyük arızalara (anakart yanması, buhar kaçağı vb.) yol açmaktadır.

Otoklav teknolojisi, enfeksiyon kontrolünün görünmez kahramanıdır. Bu cihazların sağlığı, doğrudan hastaların sağlığı demektir. Bu teknik rapor, bu sorumluluğun bilincinde olan teknik ekipler ve kullanıcılar için kapsamlı bir yol haritası sunmaktadır.

Yorum Ekle

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
EKG Cihazlarında En Sık Karşılaşılan Arızalar ve Çözüm Yöntemleri
01 Ekim 2025

EKG Cihazlarında En Sık Karşılaşılan Arızalar ve Çözüm Yöntemleri

Otoklav Cihazlarında İleri Düzey Arıza Analizi, Tespit Protokolleri ve Çözüm Yolları

Bu Yazıyı Paylaş

İnternet sitemizde tanıtım yazınızın olmasını ister miydiniz? İletişim
Bildirimler Giriş Yap
0