09-13-2026, 05:07 PM
Değerli meslektaşlarım ve Biyomedikal.net forum üyeleri, herkese selamlar.
Bugün sahada özellikle yoğun röntgen çekimi yapılan hastanelerde sıklıkla karşılaştığımız, Shimadzu RADspeed Pro (X-ray Generator: UD150B-40 / UD150L-40 serisi) dijital röntgen cihazlarında görülen Err 110 (Filament Fault / Filament Devre Hatası) vakasını tüm detaylarıyla ele alıyoruz.
Özellikle Acil Servis ve Radyoloji birimlerinde cihazın aniden kilitlenmesine yol açan bu hata, doğru teşhis konulmadığında hem zaman kaybına hem de gereksiz yüksek maliyetli parça değişimlerine neden olabiliyor. Saha tecrübelerim doğrultusunda hazırladığım adım adım arıza arama ve çözüm rehberini aşağıda paylaşıyorum.
1. Vaka / Arıza Belirtileri
Cihazda Prep (Ön Hazırlık) butonuna basıldığında veya şutlama aşamasına geçildiğinde konsolda direkt olarak Err 110 hata kodu belirir. Bu esnada yaşanabilecek semptomlar şunlardır:
- Tüp hazırlık (rotation & pre-heat) sesinin gelmesine rağmen şutlamaya izin verilmemesi.
- Arızanın sürekli olmaması, ilk açılışta veya belirli mA değerlerinde (örneğin 200 mA üstünde) rastgele ortaya çıkması.
- Jeneratör üzerindeki filament sürücü kartında (FL-BOARD) hata LED'inin kırmızı yanması.
Alıntı:Önemli Uyarı: Yüksek voltaj (HV) jeneratörü ve tüp soketleri üzerinde işlem yapmadan önce cihazın ana beslemesini mutlaka kapatın ve jeneratör kondansatör bloklarının deşarj olduğunu (minimum 10 dakika bekleme süresi) multimetre ile kontrol edin!
2. Olası Arıza Nedenleri
Arıza hem donanımsal bileşenlerden hem de zamanla sarsıntı veya nem nedeniyle bozulan kalibrasyon parametrelerinden kaynaklanabilir:
- Röntgen tüpü katot tarafındaki Küçük/Büyük odak (Small/Large Focus) filamentlerinden birinin kopması veya aşırı direnç göstermesi.
- Yüksek Voltaj Kablosunun (HV Cable) Katot ucundaki silikon gres kuruluğu, arklanma veya kablo içi konnektör temassızlığı.
- Filament Sürücü Kartı (FL-BOARD / Sürücü Transistörleri ve SCR katı) üzerindeki komponent arızaları.
- Filament akım sensörlerinin (Current Feedback Loop) hatalı okuma yapması veya kart üzerindeki +15V/-15V besleme hatlarındaki voltaj dalgalanması.
3. Adım Adım Arıza Tespiti
Sorunu doğru izole etmek için aşağıdaki adımları sırasıyla uygulayın:
- Tüp Filament Direnci Ölçümü: Cihaz kapalıyken katot tarafındaki HV kablosunu tüpten sökün. Tüpün katot pinleri arasındaki direnci (Small Focus - Com ve Large Focus - Com) osiloskop veya hassas multimetre ile ölçün. Normal şartlarda filament soğuk direnci 0.5 - 2.0 Ohm arasında olmalıdır. Sonsuz direnç görüyorsanız röntgen tüpü filamentiniz kopmuştur (Tüp değişimi gerekir).
- HV Kablo ve Gres Kontrolü: Kablo uçlarındaki silikon gresi kontrol edin. Siyahlaşma, arklanma veya karbonlaşma var mı? Kablo başlığını izopropil alkol ile temizleyip yeniden dielectric HV gres uygulayarak sıkıca monte edin.
- FL-BOARD Test Noktaları (TP): Cihazı servis moduna alıp dummy load veya test modunda filament ısıtma voltajlarını kontrol edin. Filament sürücü kartı üzerindeki test noktalarında (TP-FL) hedef voltaj değerinin gelip gelmediğini teyit edin.
4. Çözüm ve Kalibrasyon Adımları
Çözüm Adımı 1 (Kablo/Temizlik): Katot HV kablosu uçları temizlenip yeniden Shell/Dow Corning HV gres sürülerek re-seat edildi. Birçok vakada sadece temassızlık ve arklanma bu hatayı tetiklemektedir.
Çözüm Adımı 2 (Kart Müdahalesi): Eğer filament sağlamsa ancak FL-BOARD üzerindeki geribildirim hattı hatalıysa, kart üzerindeki optokuplörler ve 0.1 ohm/5W algılama dirençleri kontrol edilir. Arızalı komponent değiştirilir.
Çözüm Adımı 3 (Filament Auto-Adjustment): İşlem tamamlandıktan sonra Shimadzu Servis Yazılımı (Maintenance Tool) üzerinden "Filament Current Auto-Adjustment / Calibration" prosedürü çalıştırılmalıdır. Cihaz sırasıyla küçük ve büyük odak için tüpü ön ısıtmaya alarak referans akım eğrisini yeniden belleğe yazar.
Yapılan kalibrasyon sonrası farklı kV ve mA değerlerinde (40 kV - 125 kV arası, 50 mA - 400 mA aralığında) test şutlamaları yapılmış ve cihazın sorunsuz çalıştığı gözlemlenmiştir.
Sizin servis süreçlerinizde bu modelde veya benzer Shimadzu jeneratörlerde bu hatayla karşılaştığınız oldu mu? Farklı bir nedenden kaynaklanan deneyimleriniz varsa yorumlarınızı ve çözüm yollarınızı bekliyorum.