1. C-Kollu Skopi Cihazı Nedir?

C-Kollu Skopi (C-Arm Fluoroscopy) cihazı, ameliyat sırasında doktorların vücudun iç yapısını gerçek zamanlı röntgen görüntüsü ile izleyebilmesini sağlayan mobil görüntüleme sistemidir.

• Ortopedi

• Travmatoloji

  

  Röntgen Cihazı Nedir?

  ×

• Kardiyoloji

• Üroloji

• Genel cerrahi

• Gastroenteroloji

gibi alanlarda yaygın olarak kullanılır.

Cihazın adı C şeklindeki kol yapısından gelir. Bu kolun bir ucunda X-Ray tüpü, diğer ucunda dedektör veya görüntü yoğunlaştırıcı bulunur. Bu yapı sayesinde cihaz ameliyat masasının etrafında hareket ederek farklı açılardan görüntü alabilir.

2. C-Kollu Skopi Cihazlarının Çalışma Prensibi

C-arm cihazları fluoroskopi (sürekli X-ray görüntüleme) prensibi ile çalışır.

Temel Çalışma Adımları

1️⃣ X-Ray üretimi

• X-ray tüpü yüksek voltaj ile elektron üretir.

• Elektronlar anot hedefe çarpar ve X ışını oluşur.

2️⃣ Işınların hastadan geçmesi

• X-ray demeti vücuttan geçerken dokular tarafından farklı oranlarda soğurulur.

3️⃣ Dedektör / Image Intensifier

• Karşı tarafta bulunan dedektör ışınları algılar.

4️⃣ Elektronik dönüşüm

• X ışınları → elektrik sinyali → dijital görüntü.

5️⃣ Monitör görüntüsü

• Görüntü monitörde gerçek zamanlı (live fluoroscopy) gösterilir.

Bu sayede cerrah operasyon sırasında kemik, implant veya kateteri canlı izleyebilir.

3. C-Kollu Skopi Cihazlarında Genel Arızalar

Tüm markalarda benzer temel arızalar görülebilir.

1️⃣ Görüntü Kalitesinin Düşmesi

Nedenleri

• Dedektör arızası

• Image intensifier hasarı

• X-ray tüpünün yıpranması

• Kolimasyon hatası

Çözüm

• Dedektör kalibrasyonu

• Tüp değişimi

• Lens / filtre temizliği

Görüntünün bulanık veya bozuk olması genellikle görüntü sistemindeki kir veya hasardan kaynaklanır.

X-Ray Tüp Arızası

Belirtiler

• Görüntü alınamaması

• Çok düşük radyasyon

• Tüp overheating

Çözüm

• Tüp soğutma kontrolü

• HV jeneratör kontrolü

• Tüp değişimi

3️⃣ Monitör / Görüntü Transfer Problemi

Belirtiler

• Siyah ekran

• Donmuş görüntü

• Video sinyal kaybı

Çözüm

• Video kablosu kontrolü

• Frame grabber kartı değişimi

• Monitör değişimi

4️⃣ Interlock / Güvenlik Hataları

Belirtiler

• Sistem çekim yapmaz

• Error mesajı

Neden

• Kapak sensörü

• Kol konum sensörü

Çözüm

• Sensör kalibrasyonu

• Switch değişimi

5️⃣ Mekanik Hareket Arızaları

Belirtiler

• C-arm hareket etmez

• Motor sesi var ama hareket yok

Çözüm

• Servo motor kontrolü

• Encoder değişimi

• Mekanik dişli tamiri

C-Kollu Skopi Cihazlarının Elektronik Blog Diyagramı

Blokların Açıklaması

1. Güç Dağıtım Ünitesi (Power Distribution Unit)

Görevleri:

• Şebekeden gelen 220V / 380V AC enerjiyi sisteme dağıtır.

• Farklı voltaj seviyeleri oluşturur.

Çıkışlar:

• 24V

• 12V

• 5V

• ±15V

Bu voltajlar kartlar için kullanılır.

2. Power Supply (SMPS)

Görev:

Elektronik kartlar için gerekli stabil DC gerilimi üretir.

Beslenen sistemler:

• CPU kartı

• görüntü işleme kartı

• dedektör

• motor sürücüler

3. HV Generator (High Voltage Generator)

C-Arm sisteminin en kritik ünitesidir.

Görevleri:

• X-ray tüp için yüksek voltaj üretmek

Genellikle:

• 40 kV – 120 kV

• 10 mA – 200 mA

Üretir.

HV generator içindeki ana elemanlar:

• inverter

• IGBT modülleri

• step-up trafo

• HV doğrultucu

4. X-Ray Tube

Görev:

Elektronları hızlandırarak X ışını üretmek.

Bileşenleri:

• katot

• anot

• vakum tüpü

• yağ soğutma sistemi

X-ray üretimi:

6. ADC / Data Acquisition Kartı

Dedektörden gelen:

7. Image Processing Unit

Bu blok görüntüyü işler.

İşlemler:

• Noise reduction

• Edge enhancement

• contrast ayarı

• motion correction

Genellikle:

• GPU

• FPGA

• DSP işlemciler

kullanılır.

8. Sistem Kontrol Ünitesi

Genellikle:

• Endüstriyel PC

• Embedded kontrol kartı

Görevleri:

• cihaz kontrolü

• kullanıcı arayüzü

• çekim parametreleri

• hata yönetimi

9. Motor Drive ve Mekanik Sistem

C-arm hareketleri motorlar ile yapılır.

Motor tipleri:

• Servo motor

• Step motor

• DC motor

Kontrol edilen hareketler:

• orbital rotation

• angulation

• vertical movement

• horizontal movement

10. Monitör Sistemi

Görüntü:

• gerçek zamanlı

• yüksek çözünürlük

• düşük gecikme

Gösterilir.

Genellikle:

• 2 monitör

kullanılır:

1️⃣ Live fluoroscopy
2️⃣ referans görüntü

11. Network / DICOM Sistemi

Cihaz görüntüyü:

• PACS

• hastane bilgi sistemi

ile paylaşır.

Protokol:

DICOM

şeklindedir.

4. Dünya ve Türkiye’de En Yaygın 10 C-Arm Markası

Bu markalar global pazarda en çok kullanılanlardır:

1️⃣ GE Healthcare (OEC serisi)
2️⃣ Siemens Healthineers
3️⃣ Philips Healthcare
4️⃣ Ziehm Imaging
5️⃣ Toshiba / Canon Medical
6️⃣ Shimadzu
7️⃣ Siemens ARCADIS
8️⃣ Hologic (Fluoroscan)
9️⃣ Eurocolumbus
🔟 Perlove / Mindray (Çin üreticileri)

5. Marka Marka Arızalar ve Çözüm Yolları

1. GE Healthcare (OEC Serisi)

Yaygın Arızalar

1️⃣ Interlock Error

• Kapak sensörü

• C-arm pozisyon sensörü

Çözüm

• Interlock switch kontrolü

• Limit switch değişimi

2️⃣ OEC görüntü donması

Neden

• Frame grabber kartı

• GPU kartı

Çözüm

• Kart reset

• PCI kart değişimi

3️⃣ X-ray tüp aşırı ısınma

Çözüm

• Fan temizliği

• Cooling oil kontrolü

2. Siemens (Arcadis / Cios)

Arızalar

1️⃣ Generator Error

Neden

• HV kablosu

• IGBT modülü

Çözüm

• HV kablo değişimi

• Generator kart tamiri

2️⃣ Detector calibration hatası

Belirti

• Noise görüntü

Çözüm

• Flat field calibration

3. Philips (BV Serisi)

Arızalar

1️⃣ Image Intensifier Failure

Belirti

• Karanlık görüntü

Çözüm

• Intensifier değişimi

2️⃣ Footswitch çalışmıyor

Çözüm

• Pedal switch değişimi

• kablo tamiri

4. Ziehm Imaging

Arızalar

1️⃣ Flat Panel Detector Error

Belirti

• çizgili görüntü

Çözüm

• FPD kalibrasyonu

• panel değişimi

2️⃣ Software Crash

Çözüm

• System restore

• software update

5. Canon / Toshiba

Arızalar

1️⃣ HV Generator Fault

Belirti

• X-ray çıkışı yok

Çözüm

• HV board değişimi

2️⃣ Cooling Error

Çözüm

• Fan değişimi

• soğutma sıvısı kontrolü

6. Shimadzu

Arızalar

1️⃣ Arm movement error

Neden

• Encoder arızası

Çözüm

• encoder değişimi

2️⃣ Power supply arızası

Çözüm

• SMPS değişimi

7. Siemens ARCADIS

Arızalar

1️⃣ DICOM bağlantı hatası

Çözüm

• network config

2️⃣ Software boot error

Çözüm

• OS reinstall

8. Hologic (Fluoroscan)

Arızalar

1️⃣ görüntü parlaklık problemi

Çözüm

• gain ayarı

• detector kalibrasyonu

9. Eurocolumbus

Arızalar

1️⃣ Motion lock error

Çözüm

• motor driver değişimi

10. Perlove / Mindray

Arızalar

1️⃣ Flat panel dead pixel

Çözüm

• panel değişimi

6. C-Arm Sistemlerinde En Kritik Parçalar

Arızaların %80’i şu parçalardan kaynaklanır:

• X-Ray Tube

• HV Generator

• Flat Panel Detector

• Image Intensifier

• Frame Grabber

• Power Supply

• Motion Motors

• Cooling System

C-Kollu Skopi cihazları ameliyathanelerde kullanılan gerçek zamanlı X-ray görüntüleme sistemleridir ve X-ray tüpü ile dedektör arasındaki görüntüleme prensibiyle çalışırlar

En sık karşılaşılan arızalar:

• görüntü kalitesi düşmesi

• X-ray tüp arızası

• generator hataları

• dedektör arızası

• yazılım hataları

• mekanik hareket arızaları

Bu arızaların çoğu kalibrasyon, kart değişimi veya sensör tamiri ile giderilebilir.